Panitumumab (Vectibix)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Panitumumab là thuốc nhắm trúng đích dạng kháng thể đơn dòng, gắn vào thụ thể yếu tố tăng trưởng biểu bì (EGFR) trên bề mặt tế bào. Biệt dược gốc là Vectibix của hãng Amgen. Thuốc được truyền tĩnh mạch tại cơ sở y tế. [1] [2]

EGFR là một "ăng ten" nhận tín hiệu tăng trưởng từ bên ngoài tế bào. Ở nhiều khối u đại trực tràng, con đường tín hiệu qua EGFR giúp tế bào ung thư phát triển. Panitumumab gắn vào EGFR và chặn tín hiệu này, nhờ đó làm chậm hoặc ngừng sự phát triển của tế bào ung thư. [3] [2]

Tín hiệu từ EGFR được truyền tiếp vào trong tế bào qua các protein RAS (gồm KRAS và NRAS). Nếu gen RAS bị đột biến, "công tắc" phía sau luôn bật, nên việc chặn EGFR ở bên ngoài gần như không còn tác dụng. Đây là lý do panitumumab chỉ được dùng khi khối u không có đột biến RAS (RAS kiểu hoang dại), trừ một trường hợp đặc biệt phối hợp với sotorasib. [2]

Dùng cho ai

Theo nhãn thuốc được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, panitumumab dùng cho người trưởng thành bị ung thư đại trực tràng di căn trong các tình huống sau: [1] [2]

• Không có đột biến RAS (cả KRAS và NRAS đều bình thường theo xét nghiệm đã được phê duyệt): • phối hợp với phác đồ FOLFOX (hoá trị có oxaliplatin) làm điều trị bước đầu; • dùng đơn trị khi bệnh tiến triển sau hoá trị có fluoropyrimidine, oxaliplatin và irinotecan.

• Có đột biến KRAS G12C: phối hợp với sotorasib, ở người đã dùng hoá trị có fluoropyrimidine, oxaliplatin và irinotecan.

Nhãn thuốc nêu rõ panitumumab không được dùng cho ung thư đại trực tràng có đột biến RAS (trừ khi phối hợp sotorasib cho đột biến KRAS G12C), và không dùng khi chưa biết tình trạng đột biến RAS. [2] Vì vậy xét nghiệm gen RAS trên mẫu mô khối u là bước bắt buộc trước khi dùng thuốc.

Hiệu quả theo nghiên cứu

Nhãn thuốc mô tả ba thử nghiệm ngẫu nhiên, nhãn mở, đa quốc gia: [2]

• Study 20020408: 463 người bệnh ung thư đại trực tràng di căn đã tiến triển sau hoá trị có fluoropyrimidine, oxaliplatin và irinotecan, so sánh panitumumab cộng chăm sóc hỗ trợ tốt nhất với chăm sóc hỗ trợ đơn thuần. Nhóm dùng panitumumab có thời gian sống không bệnh tiến triển dài hơn có ý nghĩa thống kê.

• Study 20080763: 1010 người bệnh ung thư đại trực tràng di căn không đột biến KRAS.

• Study 20100007: 377 người bệnh ung thư đại trực tràng di căn không đột biến KRAS.

Ngược lại, nhãn thuốc cảnh báo ở người có đột biến RAS, dùng panitumumab đơn trị hoặc phối hợp hoá trị có oxaliplatin có thể làm bệnh tiến triển nhanh hơn, tăng tử vong hoặc không mang lại lợi ích. [2] Điều này cho thấy xét nghiệm gen đúng trước điều trị quan trọng như thế nào.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Khi dùng đơn trị, các tác dụng phụ gặp ở từ 20% người bệnh trở lên gồm phát ban da với nhiều dạng khác nhau, viêm quanh móng, mệt mỏi, buồn nôn và tiêu chảy. [2]

Nhãn thuốc có cảnh báo đóng khung (mức cảnh báo cao nhất) về độc tính trên da: gặp ở 90% người dùng panitumumab đơn trị, trong đó 15% ở mức nặng. [2] Biểu hiện gồm ban dạng trứng cá, ngứa, đỏ da, bong da, viêm quanh móng, khô da và nứt da. [2] Nhiều bác sĩ xem phát ban mức độ vừa là dấu hiệu thuốc đang tác động, nhưng cần được chăm sóc sớm để không phải ngưng thuốc.

Các cảnh báo khác gồm: giảm chất điện giải (đặc biệt magie), phản ứng khi truyền, suy thận cấp, xơ phổi hoặc bệnh phổi kẽ, nhạy cảm với ánh nắng, tổn thương mắt (viêm giác mạc, loét hoặc thủng giác mạc), và tăng tử vong, tăng độc tính khi phối hợp với bevacizumab và hoá trị. [2]

Hãy gọi bác sĩ ngay nếu có: [3]

• Mụn mới, phát ban mới hoặc nặng hơn; ngứa, đỏ da; phồng rộp, bong tróc, khô hoặc nứt da.

• Vết loét đau trên da, môi hoặc trong miệng; đỏ hoặc sưng quanh móng tay, móng chân.

Hãy báo ngay cả khi có ho mới, khó thở, đau mắt, đỏ mắt, nhìn mờ, tiêu chảy nhiều, chuột rút cơ hoặc mệt lả (có thể do thiếu magie).

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Bác sĩ sẽ theo dõi da, móng và các mô mềm ở mỗi lần khám; có thể giảm liều khi độc tính da nặng tái diễn, hoặc ngưng thuốc khi có biến chứng nặng. [2] Chất điện giải trong máu (magie, canxi, kali) được kiểm tra định kỳ và bù khi cần. [2] Hãy giữ đúng mọi lịch hẹn khám và xét nghiệm. [3]

Để giảm tác dụng phụ trên da, người bệnh nên hạn chế ra nắng, dùng kem chống nắng và mũ, giữ ẩm da bằng kem dưỡng không mùi, tránh xà phòng mạnh. [2] Bác sĩ có thể kê thêm thuốc bôi hoặc kháng sinh uống để phòng hoặc điều trị phát ban.

Tương tác và lưu ý khi dùng

Không phối hợp panitumumab với bevacizumab cùng hoá trị, vì làm tăng tử vong và độc tính. [2] Hãy báo bác sĩ nếu bạn có bệnh da, bệnh phổi hoặc bệnh mắt từ trước. [3]

Panitumumab có thể gây hại cho thai nhi. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản cần dùng biện pháp tránh thai hiệu quả trong thời gian điều trị và 2 tháng sau lần dùng cuối. [2] Hãy báo bác sĩ về mọi thuốc, thực phẩm chức năng và thảo dược đang dùng.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Khối u của tôi đã được xét nghiệm KRAS, NRAS đầy đủ chưa, và kết quả thế nào?

• Khối u của tôi nằm ở đại tràng phải hay trái, và điều đó ảnh hưởng tới lựa chọn thuốc ra sao?

• Tôi nên chăm sóc da thế nào để phòng phát ban?

• Tôi có cần uống bổ sung magie hoặc xét nghiệm điện giải thường xuyên không?

• Nếu bệnh tiến triển, lựa chọn tiếp theo của tôi là gì?

• Chi phí mỗi lần truyền và mức bảo hiểm y tế chi trả thế nào?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Panitumumab
2. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Vectibix (Panitumumab) Solution [Amgen, Inc]
3. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Panitumumab