Sotorasib (Lumakras, Lumykras)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Sotorasib là thuốc nhắm trúng đích dạng viên uống, biệt dược gốc là Lumakras (tại Hoa Kỳ), còn gọi là Lumykras ở một số nước. Thuốc thuộc nhóm thuốc ức chế KRAS và là thuốc đầu tiên của nhóm này được phê duyệt. [1][2][3]

KRAS là một gen điều khiển tín hiệu phát triển của tế bào, hoạt động như một công tắc bật tắt. Khi gen KRAS bị đột biến, công tắc bị kẹt ở trạng thái "bật", khiến tế bào ung thư liên tục nhận tín hiệu sinh sôi. Trong nhiều năm, KRAS được coi là đích gần như không thể tác động bằng thuốc. Sotorasib được thiết kế để khóa riêng dạng đột biến KRAS G12C, qua đó chặn tín hiệu bất thường và giúp ngăn hoặc làm chậm sự lan rộng của tế bào ung thư. [2][3]

Thuốc chỉ phù hợp với người có khối u mang đúng đột biến KRAS G12C, được phát hiện bằng xét nghiệm gen trên mô u hoặc mẫu máu. [3] Đột biến G12C gặp tương đối nhiều ở ung thư phổi của người có tiền sử hút thuốc; các dạng đột biến KRAS khác không thuộc chỉ định của thuốc này.

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) và nhãn thuốc, sotorasib được phê duyệt cho người lớn có ung thư mang đột biến KRAS G12C: [1][3]

• Ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC) tiến triển tại chỗ hoặc di căn, đã dùng ít nhất một liệu pháp toàn thân trước đó: dùng đơn độc. Chỉ định này được cấp theo chương trình phê duyệt nhanh, dựa trên tỷ lệ đáp ứng và thời gian đáp ứng; việc duy trì phê duyệt phụ thuộc thử nghiệm xác nhận.
• Ung thư đại trực tràng di căn đã hóa trị với fluoropyrimidine, oxaliplatin và irinotecan: phối hợp với panitumumab.

Thuốc cũng đang được nghiên cứu ở các loại ung thư khác. [1]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Trong nghiên cứu một nhánh CodeBreaK 100, 124 người bệnh ung thư phổi không tế bào nhỏ có đột biến KRAS G12C, hầu hết đã dùng cả hóa trị có platinum và thuốc miễn dịch, được điều trị bằng sotorasib. [3] Tỷ lệ đáp ứng khách quan (khối u thu nhỏ đáng kể) là 36%, trong đó 2% đáp ứng hoàn toàn. [3] Khoảng 21% người bệnh đã có di căn não lúc tham gia. [3]

Vì đây là nghiên cứu một nhánh, chưa thể so sánh trực tiếp với các điều trị khác; các thử nghiệm ngẫu nhiên đang được tiến hành để xác nhận lợi ích lâm sàng. Với ung thư đại trực tràng, thuốc được phê duyệt khi phối hợp với panitumumab, vì dùng đơn độc ở ung thư đại trực tràng thường kém hiệu quả hơn. Hãy hỏi bác sĩ về các lựa chọn khác phù hợp với bạn.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Khi dùng đơn độc trong ung thư phổi, tác dụng phụ thường gặp nhất là tiêu chảy, đau cơ xương, buồn nôn, mệt mỏi, tổn thương gan và ho. [3] Khi phối hợp với panitumumab trong ung thư đại trực tràng, thường gặp phát ban, khô da, tiêu chảy, lở miệng, mệt mỏi và đau cơ xương; một số người bị giảm magiê, kali, canxi trong máu. [3] MedlinePlus ghi nhận thêm nôn, táo bón, chán ăn, đau bụng, phù. [2]

Hai cảnh báo quan trọng trên nhãn thuốc: [3]

• Tổn thương gan: gặp ở khoảng một phần tư người bệnh ung thư phổi dùng đơn độc, thường xuất hiện trong vài tháng đầu (trung vị khoảng 6 tuần). Nguy cơ cao hơn rõ rệt ở người vừa dùng thuốc miễn dịch trong vòng 3 tháng trước đó. Phần lớn trường hợp cải thiện khi điều chỉnh thuốc, có hoặc không kèm corticoid.
• Bệnh phổi kẽ hoặc viêm phổi do thuốc.

Hãy gọi bác sĩ ngay hoặc đi cấp cứu nếu có: vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu, chảy máu hoặc bầm tím bất thường, chán ăn, mệt lả, đau bụng bên phải; khó thở, ho hoặc sốt mới xuất hiện hay nặng lên. [2]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Bác sĩ sẽ cho xét nghiệm chức năng gan trước khi bắt đầu, định kỳ vài tuần một lần trong 3 tháng đầu, sau đó hằng tháng hoặc khi cần; xét nghiệm dày hơn nếu men gan tăng. [3] Nếu bạn vừa dùng thuốc miễn dịch gần đây, hãy nhắc bác sĩ vì điều này liên quan đến nguy cơ tổn thương gan. [3] Bác sĩ cũng theo dõi triệu chứng hô hấp mới. [3]

Tùy mức độ tác dụng phụ, bác sĩ có thể giảm liều, tạm ngừng hoặc ngừng hẳn thuốc. [2][3] Tiếp tục uống thuốc kể cả khi thấy khỏe; không tự ngừng khi chưa hỏi bác sĩ. [2]

Cách dùng: uống vào khoảng cùng thời điểm mỗi ngày, lúc no hoặc lúc đói; nuốt nguyên viên. Nếu không nuốt được, có thể thả viên thuốc vào nước lọc không có ga, khuấy cho rã thành mảnh nhỏ và uống ngay theo hướng dẫn của dược sĩ; không dùng chất lỏng khác. Nếu nôn sau khi uống, không uống bù mà uống liều tiếp theo vào giờ thường lệ ngày hôm sau. [2]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Thuốc giảm axit dạ dày: tránh dùng cùng thuốc ức chế bơm proton (như omeprazol, esomeprazol, pantoprazol) và thuốc kháng H2 (như famotidin), vì làm giảm hấp thu sotorasib. Nếu bắt buộc, dùng thuốc kháng axit tác dụng tại chỗ và uống cách xa sotorasib theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. [2][3]
• Thuốc kích thích mạnh men gan CYP3A4 (như rifampicin, một số thuốc chống động kinh): tránh dùng cùng. [3]
• Thuốc chuyển hóa qua CYP3A4 hoặc vận chuyển qua P-gp: sotorasib có thể làm thay đổi nồng độ các thuốc này; bác sĩ có thể cần điều chỉnh. [3]
• Tiền sử bệnh: báo bác sĩ nếu có bệnh gan, bệnh phổi hoặc khó thở không do ung thư phổi. [2]
• Mang thai và cho con bú: báo bác sĩ nếu có thai hoặc dự định có thai; không cho con bú trong khi điều trị và 1 tuần sau liều cuối. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Khối u của tôi có đột biến KRAS G12C được xác nhận bằng xét nghiệm nào?
• Vì sao bác sĩ chọn sotorasib cho tôi, và có lựa chọn nào khác như adagrasib hoặc hóa trị không?
• Tôi vừa dùng thuốc miễn dịch, vậy nguy cơ tổn thương gan của tôi có cao hơn không?
• Tôi cần xét nghiệm gan theo lịch nào?
• Tôi đang dùng thuốc dạ dày, cần đổi sang thuốc nào?
• Nếu thuốc không còn hiệu quả, bước tiếp theo là gì, và tôi có thể tham gia thử nghiệm lâm sàng không?
• Thuốc này có sẵn tại Việt Nam không, bảo hiểm y tế có chi trả không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Sotorasib
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Sotorasib
3. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Lumakras (Sotorasib) Tablet, Coated [Amgen Inc]