Ung thư thận sống được bao lâu?

Thời gian sống của người bị ung thư thận rất khác nhau, không thể dự đoán chính xác chỉ dựa vào tên bệnh. Tiên lượng phụ thuộc chủ yếu vào bệnh đang ở giai đoạn nào, khối u có thể điều trị triệt để hay đã lan sang nơi khác, loại ung thư, sức khỏe tổng thể và đáp ứng với điều trị.

Điều quan trọng là ung thư thận không đồng nghĩa với một kết cục duy nhất. Người bệnh có khối u còn khu trú ở thận và được điều trị phù hợp thường có cơ hội kiểm soát bệnh lâu dài hơn nhiều so với trường hợp bệnh đã di căn. Ngay cả khi ung thư đã lan rộng, các phương pháp điều trị hiện nay vẫn có thể giúp thu nhỏ hoặc làm chậm sự phát triển của khối u, giảm triệu chứng và kéo dài thời gian sống ở một số người bệnh.

Giai đoạn bệnh là yếu tố quan trọng nhất

Khi bác sĩ nói về “sống được bao lâu”, họ thường xem trước tiên ung thư đang ở giai đoạn nào.

Nếu ung thư chỉ nằm trong thận, chưa lan đến hạch bạch huyết, mạch máu lớn hay cơ quan khác, mục tiêu điều trị thường là loại bỏ hoàn toàn khối u bằng phẫu thuật. Tùy vị trí và kích thước u, bác sĩ có thể cắt một phần thận để giữ lại tối đa chức năng thận, hoặc cắt toàn bộ thận bên có bệnh. Trong nhiều trường hợp khu trú, sau điều trị người bệnh có thể được theo dõi lâu dài mà chưa cần dùng thuốc toàn thân.

Nếu khối u đã lan ra mô xung quanh, hạch bạch huyết hoặc mạch máu, nguy cơ tái phát cao hơn. Khi đó, điều trị có thể bao gồm phẫu thuật trong những trường hợp phù hợp và thuốc hỗ trợ sau mổ, hoặc theo dõi sát tùy nguy cơ cụ thể. Mục tiêu là giảm khả năng bệnh quay trở lại và phát hiện sớm nếu có tái phát.

Khi ung thư thận đã di căn, nghĩa là tế bào ung thư đã đến những cơ quan khác như phổi, xương, hạch, gan hoặc não, bệnh thường khó loại bỏ hoàn toàn bằng một lần điều trị. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là không còn lựa chọn. Điều trị toàn thân bằng thuốc miễn dịch, thuốc nhắm trúng đích, hoặc phối hợp các phương pháp có thể kiểm soát bệnh trong một thời gian khác nhau ở từng người. Một số trường hợp có đáp ứng rất tốt, thậm chí khối u biến mất trên hình ảnh học, nhưng đây không phải là kết quả xảy ra ở tất cả người bệnh. Trong các điều trị bước đầu hiện nay cho ung thư biểu mô tế bào thận di căn, chỉ khoảng 10 đến 15% người bệnh đạt đáp ứng hoàn toàn [4].

Vì sao hai người cùng ung thư thận có thể có tiên lượng khác nhau?

“Ung thư thận” là cách gọi chung, trong khi mỗi người có thể có đặc điểm bệnh khác nhau. Loại mô học, tức loại tế bào tạo nên khối u khi xét nghiệm giải phẫu bệnh, có thể ảnh hưởng đến tốc độ phát triển và lựa chọn thuốc. Ung thư biểu mô tế bào thận là dạng thường được nhắc đến trong thực hành điều trị, nhưng ngay trong nhóm này cũng có nhiều phân nhóm với hành vi sinh học khác nhau.

Bác sĩ cũng đánh giá mức độ ác tính của tế bào ung thư, kích thước và vị trí khối u, sự xâm lấn vào mạch máu hoặc hạch, số lượng vị trí di căn nếu có, cùng các kết quả xét nghiệm máu. Những thông tin này được kết hợp để ước lượng nguy cơ và chọn phương án điều trị phù hợp, chứ không nên dựa vào một dấu hiệu đơn lẻ.

Sức khỏe nền của người bệnh cũng rất quan trọng. Người còn đủ thể trạng, dinh dưỡng tương đối tốt và chức năng các cơ quan ổn định có thể chịu đựng điều trị tốt hơn. Ngược lại, bệnh tim mạch, đái tháo đường, suy thận mạn, bệnh gan, tuổi cao hoặc suy kiệt có thể làm việc lựa chọn thuốc trở nên phức tạp hơn.

Đặc biệt, chức năng thận cần được theo dõi sát. Người bệnh ung thư có thể gặp tổn thương thận cấp do bệnh lý, phẫu thuật, thuốc điều trị, thuốc cản quang khi chụp hình ảnh, mất nước hoặc các nguyên nhân khác. Tổn thương thận có thể làm gián đoạn điều trị ung thư, ảnh hưởng chức năng thận lâu dài và liên quan với kết quả điều trị kém hơn [1]. Vì vậy, xét nghiệm creatinin, mức lọc cầu thận ước tính, huyết áp và lượng nước tiểu là những chỉ số bác sĩ thường quan tâm.

Điều trị hiện nay có thể thay đổi tiên lượng như thế nào?

Điều trị ung thư thận đã có nhiều tiến bộ, đặc biệt với bệnh tiến xa hoặc di căn. Miễn dịch trị liệu là phương pháp giúp hệ miễn dịch nhận diện và tấn công tế bào ung thư tốt hơn. Thuốc nhắm trúng đích tác động vào các con đường giúp khối u tạo mạch máu và phát triển. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể dùng một thuốc hoặc phối hợp nhiều thuốc.

Hiệu quả điều trị được đánh giá bằng hình ảnh học, triệu chứng, khả năng sinh hoạt, xét nghiệm và mức độ dung nạp thuốc. Có người khối u giảm rõ rệt, có người bệnh ổn định trong thời gian dài, nhưng cũng có người cần đổi phác đồ vì ung thư tiếp tục tiến triển hoặc vì tác dụng không mong muốn.

Một hướng nghiên cứu hiện nay là dùng các dấu ấn sinh học trong máu để hỗ trợ dự đoán tiên lượng và theo dõi điều trị. Ví dụ, KIM 1 là một chất có liên quan đến tế bào ống thận bị tổn thương và tế bào u thận, đang được nghiên cứu ở người bệnh ung thư tế bào thận tiến xa trong các phác đồ miễn dịch hiện đại [3]. Tuy nhiên, các xét nghiệm như vậy chưa thay thế được đánh giá tổng thể của bác sĩ điều trị.

Khi điều trị làm tổn thương thận, việc có dùng lại thuốc hay đổi thuốc cần cân nhắc kỹ giữa lợi ích kiểm soát ung thư và nguy cơ tổn thương thận kéo dài. Chỉ số creatinin trở về gần bình thường chưa chắc đã phản ánh thận hồi phục hoàn toàn về mặt sinh học [2]. Do đó, người bệnh không nên tự ý bỏ thuốc, dùng lại thuốc cũ hoặc tự uống các thuốc nam, thực phẩm bổ sung khi chưa trao đổi với bác sĩ.

Người bệnh và gia đình nên hiểu con số tiên lượng ra sao?

Bác sĩ có thể nói về thời gian sống thêm, tỷ lệ sống sau một khoảng thời gian nhất định, thời gian bệnh chưa tiến triển, hoặc khả năng đáp ứng điều trị. Đây là các khái niệm khác nhau. Một con số từ nghiên cứu chỉ phản ánh kết quả trung bình của một nhóm người bệnh trong quá khứ, không phải “thời hạn” chính xác cho một cá nhân.

Khi trao đổi với bác sĩ, người bệnh có thể hỏi rõ: ung thư đang ở giai đoạn nào, đã di căn chưa, mục tiêu điều trị là chữa khỏi hay kiểm soát lâu dài, có những lựa chọn nào, lợi ích và tác dụng phụ dự kiến ra sao. Cũng nên hỏi dấu hiệu nào cần đi khám sớm, nhất là tiểu ít, phù chân, mệt tăng nhanh, khó thở, đau dữ dội, sốt hoặc không ăn uống được.

Thông tin chung an toàn là người bệnh nên tái khám đúng hẹn, uống nước theo hướng dẫn riêng nếu có bệnh thận hoặc tim, không hút thuốc, duy trì vận động vừa sức và ăn đủ dinh dưỡng. Không có một chế độ ăn hay sản phẩm bổ sung nào được xem là thay thế cho điều trị ung thư. Mỗi trường hợp ung thư thận là khác nhau, vì vậy hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ ung bướu và bác sĩ thận để nhận được tiên lượng sát nhất với tình trạng của mình.

Nguồn tham khảo

1. Prediction of Acute Kidney Injury in Oncology: From Clinical Risk Scores to AI-Enabled Precision Onco-Nephrology. PMC
2. Cellular Recovery and Therapeutic Rechallenge After Cancer Therapy-Induced Kidney Injury: Mechanistic Insights and Clinical Implications. PMC
3. 4 Baseline and Early On-Treatment Plasma Kidney Injury Molecule-1 (KIM-1) Levels are Associated with Outcomes in Advanced Renal Cell Carcinoma (aRCC). PMC
4. 9 CD8+ T Cells and Clinical Outcomes from the CYTO Reductive Surgery in Kidney Cancer Plus Immunotherapy and Targeted Kinase Inhibition (Cyto-KIK) Trial. PMC