Dấu hiệu ung thư dạ dày giai đoạn đầu là gì?

Ung thư dạ dày giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng, hoặc chỉ gây những khó chịu rất giống viêm dạ dày, trào ngược hay rối loạn tiêu hóa thông thường. Vì vậy, chỉ dựa vào triệu chứng không thể tự chẩn đoán bệnh; nội soi dạ dày kèm sinh thiết khi cần mới là cách quan trọng để phát hiện và xác định tổn thương.

Vì sao ung thư dạ dày giai đoạn đầu khó nhận biết?

“Giai đoạn đầu” thường nói đến khối ung thư còn khu trú nông ở thành dạ dày, chưa lan sâu hoặc chưa lan xa. Ở thời điểm này, tổn thương có thể rất nhỏ, chỉ biểu hiện bằng vùng niêm mạc bất thường, vết lõm, ổ loét nông hoặc thay đổi nhẹ trên bề mặt dạ dày. Một báo cáo ca bệnh cho thấy nội soi có thể phát hiện một tổn thương lõm ở thân vị, sau đó sinh thiết mới xác định được ung thư tế bào nhẫn [1]. Điều này cho thấy hình ảnh bên ngoài hay cảm giác đau bụng đơn thuần không đủ để kết luận.

Nhiều người bệnh ở giai đoạn sớm vẫn ăn uống gần như bình thường, không sụt cân, không nôn ói và không đau dữ dội. Đây là lý do ung thư dạ dày thường được phát hiện muộn hơn mong muốn. Các tiến bộ trong nội soi tiêu hóa giúp ngày càng phát hiện nhiều ung thư dạ dày sớm; khi được chẩn đoán ở giai đoạn này, người bệnh có thể được điều trị bằng cắt tổn thương qua nội soi hoặc phẫu thuật ít xâm lấn trong những trường hợp phù hợp [4], [5].

Điều quan trọng là không nên chờ đến khi đau nhiều hoặc có biểu hiện nặng mới đi khám. Triệu chứng nhẹ nhưng kéo dài, tái diễn hoặc thay đổi khác thường vẫn cần được đánh giá.

Những dấu hiệu có thể gặp ở giai đoạn đầu

Các dấu hiệu dưới đây không đặc hiệu cho ung thư dạ dày. Chúng rất thường gặp trong viêm dạ dày, loét dạ dày tá tràng, nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori, trào ngược, rối loạn vận động dạ dày hoặc do chế độ ăn. Tuy vậy, nếu triệu chứng dai dẳng, mới xuất hiện ở người có nguy cơ, hoặc không cải thiện như mong đợi, người bệnh nên khám chuyên khoa tiêu hóa.

Khó chịu vùng thượng vị. Đây là cảm giác đau âm ỉ, nóng rát, tức nặng hoặc khó chịu ở vùng trên rốn, dưới mũi ức. Một người bệnh ung thư dạ dày tiến triển trong báo cáo đã đến khám vì khó chịu vùng thượng vị [1]. Tuy nhiên, mức độ đau không phản ánh chính xác giai đoạn bệnh. Ung thư giai đoạn sớm có thể không đau, trong khi viêm dạ dày lành tính cũng có thể đau nhiều.

Đầy bụng, chướng hơi hoặc mau no. Người bệnh có thể cảm thấy no sớm dù chỉ ăn ít, bụng ì ạch sau ăn, ợ hơi nhiều hoặc tiêu hóa chậm. Những triệu chứng này thường bị quy cho “dạ dày yếu” hay ăn uống không hợp. Nếu tình trạng kéo dài và ảnh hưởng lượng ăn, cần kiểm tra thay vì tự dùng thuốc lâu ngày.

Chán ăn hoặc thay đổi khẩu vị. Có người thấy ăn không ngon, nhanh ngán, giảm hứng thú với thức ăn hoặc khó chịu khi ăn một số món trước đây vẫn dùng được. Triệu chứng này có thể do nhiều nguyên nhân, bao gồm căng thẳng, bệnh gan mật, tác dụng phụ thuốc và các bệnh lý tiêu hóa khác. Nhưng chán ăn kéo dài không nên bị xem nhẹ.

Buồn nôn nhẹ, ợ nóng hoặc khó tiêu dai dẳng. Buồn nôn, ợ chua, ợ nóng và cảm giác khó tiêu là các than phiền phổ biến. Chúng không đồng nghĩa với ung thư. Dù vậy, nếu triệu chứng mới xuất hiện, tăng dần, tái phát thường xuyên, hoặc không đáp ứng với xử trí thông thường, bác sĩ có thể cân nhắc nội soi.

Mệt mỏi không rõ nguyên nhân. Mệt có thể liên quan đến thiếu ngủ, stress, dinh dưỡng kém hoặc nhiều bệnh khác. Trong một số trường hợp, tổn thương dạ dày rỉ máu kéo dài có thể dẫn đến thiếu máu. Người bệnh có thể thấy uể oải, chóng mặt, da xanh hơn hoặc giảm khả năng gắng sức. Đây là dấu hiệu cần được khám và làm xét nghiệm, không nên tự bổ sung sắt khi chưa tìm nguyên nhân.

Dấu hiệu cảnh báo cần khám sớm

Một số biểu hiện thường gợi ý bệnh tiêu hóa cần được đánh giá khẩn trương hơn, dù không phải chỉ riêng ung thư dạ dày mới gây ra. Bạn nên đi khám sớm nếu có đau thượng vị kéo dài hoặc tăng dần; nuốt nghẹn; nôn kéo dài; nôn ra máu; đi ngoài phân đen; sụt cân không chủ ý; chán ăn rõ; mệt nhiều; hoặc có xét nghiệm cho thấy thiếu máu không rõ nguyên nhân.

Cũng cần lưu ý khi triệu chứng tiêu hóa thay đổi rõ rệt ở người trước đó ít bị đau dạ dày, đặc biệt nếu trong gia đình có người mắc ung thư dạ dày hoặc ung thư tiêu hóa. Ung thư dạ dày có thể xuất hiện nhiều ổ trong dạ dày hoặc tái xuất hiện ở phần dạ dày còn lại sau điều trị ở một số người bệnh, nên theo dõi nội soi theo lịch bác sĩ đề nghị là rất quan trọng [4].

Các triệu chứng xuất huyết như nôn máu, chất nôn sẫm màu, phân đen như hắc ín, choáng váng hoặc ngất cần được đi cấp cứu. Đây có thể là biểu hiện của xuất huyết tiêu hóa do nhiều nguyên nhân khác nhau và không nên chờ tự hết.

Ai nên chủ động trao đổi về nội soi dạ dày?

Không phải mọi người có đầy bụng đều cần nội soi ngay, nhưng một số nhóm nên chủ động trao đổi với bác sĩ về nguy cơ cá nhân. Đó là người có triệu chứng dai dẳng hoặc có dấu hiệu cảnh báo; người từng bị loét dạ dày; có tiền sử gia đình ung thư dạ dày; từng điều trị tổn thương tiền ung thư; hoặc từng phẫu thuật, cắt tổn thương ung thư dạ dày.

Nhiễm Helicobacter pylori là một nguyên nhân quan trọng liên quan đến ung thư dạ dày. Nguồn nghiên cứu cho biết vi khuẩn này có thể gây tổn thương niêm mạc kéo dài và việc điều trị sớm, trước khi các biến đổi tiền ung thư trở nên nặng, có cơ sở sinh học trong phòng ngừa ung thư [3]. Tuy nhiên, không phải ai nhiễm vi khuẩn này cũng sẽ bị ung thư, và việc xét nghiệm hay điều trị cần theo chỉ định bác sĩ. Không nên tự mua kháng sinh vì có thể làm tăng nguy cơ kháng thuốc và khiến việc điều trị sau đó khó khăn hơn.

Nội soi dạ dày giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc, phát hiện những vùng bất thường nhỏ và lấy mẫu sinh thiết. Sinh thiết là việc lấy một mẩu mô rất nhỏ để bác sĩ giải phẫu bệnh xem dưới kính hiển vi. Một số thay đổi ở mức phân tử trong lớp chất nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày cũng đang được nghiên cứu nhằm hỗ trợ chẩn đoán sớm và phân loại nguy cơ, nhưng các phương pháp này không thay thế nội soi và sinh thiết trong thực hành hiện nay [2].

Làm gì khi có triệu chứng?

Trước hết, hãy ghi lại triệu chứng: xuất hiện từ khi nào, liên quan bữa ăn ra sao, có đau về đêm không, cân nặng có thay đổi không, phân có bất thường không và các thuốc đang dùng. Thông tin này giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn.

Trong khi chờ khám, nên ăn lượng vừa phải, chia bữa nếu dễ đầy bụng, hạn chế rượu bia, thuốc lá, thức ăn làm triệu chứng nặng hơn và tránh tự dùng thuốc giảm đau kháng viêm vì nhóm thuốc này có thể làm tổn thương hoặc chảy máu dạ dày. Đây là lời khuyên chăm sóc chung, không thay thế điều trị nguyên nhân.

Tóm lại, ung thư dạ dày giai đoạn đầu thường âm thầm; khó chịu thượng vị, đầy bụng, mau no, chán ăn hay khó tiêu kéo dài có thể là tín hiệu cần kiểm tra nhưng không thể tự khẳng định là ung thư. Mỗi trường hợp có nguy cơ và biểu hiện khác nhau, vì vậy hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị hoặc bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa để được chỉ định xét nghiệm và nội soi phù hợp.

Nguồn tham khảo

1. Successful Conversion Surgery after S-1 plus oxaliplatin Plus Zolbetuximab for Initially Unresectable Gastric Cancer with Pancreatic Invasion: A Case Report. PMC
2. Stage-Specific Mucin Reprogramming Across the Gastric Cancer Cascade: Unveiling Molecular Mechanisms and Novel Therapeutic Vulnerabilities. PMC
3. Adolescent Helicobacter pylori Screening for Gastric Cancer Prevention: Current Evidence and Future Perspectives. PMC
4. Metachronous multifocal early gastric cancer after partial gastrectomy for synchronous multifocal early gastric cancer: a case report and literature review. PMC
5. Advances in therapeutic approaches to gastric cancer. PMC