Tepotinib (Tepmetko)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Tepotinib (dạng muối tepotinib hydrochloride) là thuốc nhắm trúng đích dạng viên uống, biệt dược gốc là Tepmetko. Thuốc thuộc nhóm thuốc ức chế kinase, cụ thể là thuốc ức chế MET. [1][2]

MET là một gen tạo ra thụ thể trên bề mặt tế bào, tham gia truyền tín hiệu phát triển và di chuyển của tế bào. Ở một số người bệnh ung thư phổi, gen MET có biến đổi gọi là đột biến bỏ qua exon 14 (MET exon 14 skipping). Biến đổi này khiến protein MET không bị phân hủy như bình thường, tồn tại lâu hơn và phát tín hiệu quá mức, thúc đẩy tế bào ung thư phát triển. Tepotinib chặn hoạt động của protein MET bất thường này. [2]

Đột biến bỏ qua exon 14 của gen MET chỉ gặp ở một tỷ lệ nhỏ người bệnh ung thư phổi và thường gặp hơn ở người cao tuổi. Để phát hiện, người bệnh cần xét nghiệm gen bằng phản ứng chuỗi polymerase (PCR) hoặc giải trình tự gen thế hệ mới (NGS), trên mô u hoặc mẫu máu. [2]

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) và nhãn thuốc, tepotinib được phê duyệt cho người lớn mắc ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC) đã di căn, có đột biến bỏ qua exon 14 của gen MET. [1][2]

Thuốc có thể được dùng cho cả người chưa điều trị và người đã được điều trị trước đó. [2] Một thuốc cùng nhóm là capmatinib cũng được dùng cho đối tượng tương tự. Bác sĩ sẽ chọn thuốc dựa trên tác dụng phụ, bệnh kèm theo, cách dùng và khả năng tiếp cận. Tepotinib cũng đang được nghiên cứu ở các loại ung thư khác. [1]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Hiệu quả của tepotinib được đánh giá trong nghiên cứu VISION, một nghiên cứu một nhánh, đa trung tâm, gồm 313 người bệnh ung thư phổi không tế bào nhỏ tiến xa hoặc di căn có đột biến bỏ qua exon 14 của gen MET. Tuổi trung vị của người tham gia là 72, khoảng một phần ba là người châu Á, gần một nửa chưa từng hút thuốc. [2] Kết quả theo đánh giá của hội đồng độc lập: [2]

• Người chưa điều trị (164 người): tỷ lệ đáp ứng khách quan 57%.
• Người đã điều trị trước đó (149 người): tỷ lệ đáp ứng khách quan 45%.
• Trong số người có đáp ứng, khoảng 66% duy trì đáp ứng ít nhất 6 tháng và khoảng 36 đến 40% duy trì ít nhất 12 tháng.

Vì đây là nghiên cứu một nhánh, chưa có so sánh trực tiếp với hóa trị hay thuốc miễn dịch. Mức lợi ích ở mỗi người khác nhau; hãy hỏi bác sĩ về tình trạng cụ thể của bạn.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Tác dụng phụ thường gặp nhất là phù, buồn nôn, mệt mỏi, đau cơ xương, tiêu chảy, khó thở, chán ăn và phát ban. [2]

Phù là tác dụng phụ nổi bật nhất: gặp ở khoảng 8 trên 10 người trong nghiên cứu VISION, có thể ở chân, mặt, quanh mắt hoặc toàn thân. [2] Phù cũng là lý do hay gặp nhất khiến phải tạm ngừng, giảm liều hoặc ngừng thuốc. [2] Tràn dịch màng phổi (dịch quanh phổi) cũng có thể xảy ra. [2]

Các cảnh báo quan trọng trên nhãn thuốc: [2]

• Bệnh phổi kẽ hoặc viêm phổi do thuốc: gặp ở khoảng 2% người bệnh, có trường hợp tử vong.
• Tổn thương gan.
• Độc tính với tụy: tăng men amylase và lipase.
• Có thể gây hại cho thai nhi.

Vì nhiều người bệnh là người cao tuổi và bệnh đã tiến xa, tác dụng phụ nghiêm trọng như tràn dịch màng phổi, viêm phổi nhiễm trùng, phù nặng không hiếm gặp. [2]

Hãy báo bác sĩ ngay hoặc đi cấp cứu nếu có: khó thở, ho, sốt mới xuất hiện hoặc nặng lên; phù tăng nhanh, tăng cân nhanh, khó thở khi nằm; vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, đau bụng trên bên phải; đau bụng dữ dội lan ra sau lưng, buồn nôn, nôn; tiêu chảy nặng.

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Theo nhãn thuốc, bác sĩ sẽ theo dõi: [2]

• Chức năng gan định kỳ.
• Men tụy amylase và lipase.
• Chức năng thận (creatinine), vì creatinine tăng là một lý do phải tạm ngừng thuốc ở một số người.
• Các triệu chứng hô hấp mới hoặc nặng lên.

Người bệnh nên theo dõi cân nặng và mức độ phù tại nhà, ghi lại để báo bác sĩ. Kê cao chân khi nghỉ và mang vớ y khoa có thể giúp giảm phù; hãy hỏi bác sĩ trước khi áp dụng. Tùy mức độ tác dụng phụ, bác sĩ có thể tạm ngừng, giảm liều hoặc ngừng hẳn thuốc. [2] Chụp chiếu định kỳ giúp đánh giá đáp ứng.

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Thuốc vận chuyển qua P-gp: tepotinib ức chế P-gp, làm tăng nồng độ một số thuốc khác trong máu (ví dụ một số thuốc tim mạch như digoxin, một số thuốc chống đông). Cần tránh dùng cùng những thuốc mà chỉ cần tăng nồng độ nhẹ đã có thể gây độc nặng; nếu bắt buộc, bác sĩ sẽ điều chỉnh liều. [2]
• Thuốc khác và thảo dược: báo bác sĩ và dược sĩ mọi thuốc kê đơn, không kê đơn, vitamin, thực phẩm chức năng, thảo dược đang dùng.
• Mang thai: thuốc có thể gây hại cho thai nhi; cần dùng biện pháp tránh thai hiệu quả trong khi điều trị và một thời gian sau khi ngừng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ. [2]
• Tiền sử bệnh: báo bác sĩ nếu có bệnh phổi khác ngoài ung thư, bệnh gan, bệnh tụy hoặc bệnh thận.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Khối u của tôi có đột biến bỏ qua exon 14 của gen MET được phát hiện bằng xét nghiệm nào?
• Vì sao bác sĩ chọn tepotinib cho tôi thay vì capmatinib, thuốc miễn dịch hoặc hóa trị?
• Tôi nên làm gì khi bị phù, và mức nào thì cần báo bác sĩ ngay?
• Tôi cần xét nghiệm gan, tụy, thận theo lịch nào?
• Những thuốc tim mạch hoặc thuốc chống đông tôi đang dùng có tương tác với tepotinib không?
• Nếu thuốc không còn hiệu quả, lựa chọn tiếp theo là gì?
• Thuốc này có sẵn tại Việt Nam không, bảo hiểm y tế có chi trả không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Tepotinib
2. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Tepmetko (Tepotinib Hydrochloride) Tablet [Emd Serono, Inc.]