Romidepsin (Istodax)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Romidepsin là thuốc điều trị ung thư dùng đường truyền tĩnh mạch, biệt dược gốc là Istodax (nhãn thuốc tại Hoa Kỳ đứng tên Celgene, thuộc tập đoàn Bristol Myers Squibb). Thuốc thuộc nhóm thuốc ức chế histone deacetylase (HDAC). [1] [2] [3]

Histone deacetylase là một nhóm enzym trong tế bào. Bằng cách ức chế các enzym này, romidepsin giúp làm chậm sự phát triển của tế bào ung thư. [2] [3]

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) và nhãn thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, romidepsin được dùng cho người lớn bị u lympho tế bào T ở da (CTCL) đã được điều trị bằng ít nhất một liệu pháp toàn thân trước đó. [1] [3]

U lympho tế bào T ở da là một nhóm ung thư của hệ miễn dịch, thường xuất hiện đầu tiên dưới dạng các mảng phát ban trên da; bệnh có thể lan tới hạch bạch huyết, máu và các cơ quan khác. [2] [3] Trong các nghiên cứu then chốt, người bệnh đã được điều trị trước bằng các liệu pháp tác động tại da hoặc thuốc toàn thân. [3]

Nhãn thuốc hiện hành tại Hoa Kỳ chỉ ghi chỉ định cho u lympho tế bào T ở da. [1] [3]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Hiệu quả của romidepsin được đánh giá trong hai nghiên cứu một nhóm, đa trung tâm, với tổng cộng 167 người bệnh u lympho tế bào T ở da tại Hoa Kỳ, châu Âu và Úc. Người tham gia đã dùng trung vị hai liệu pháp toàn thân trước đó, và nhiều người ở giai đoạn bệnh tiến triển. [3] Đáp ứng được đánh giá tổng hợp trên da, hạch, nội tạng và tế bào ác tính trong máu. Kết quả: [3]

• Khoảng 34 đến 35% người bệnh có đáp ứng (bệnh cải thiện từ một nửa trở lên hoặc hết dấu hiệu bệnh); khoảng 6% đạt đáp ứng hoàn toàn.
• Thời gian trung vị đến khi có đáp ứng đầu tiên khoảng 2 tháng; đáp ứng hoàn toàn thường đến sau 4 đến 6 tháng.
• Thời gian đáp ứng trung vị khoảng 11 đến 15 tháng.

Mức lợi ích ở từng người khác nhau; bác sĩ sẽ đánh giá bằng khám da, chụp chiếu và xét nghiệm máu.

Tác dụng phụ thường gặp và cần báo bác sĩ ngay

Các tác dụng phụ thường gặp nhất gồm buồn nôn, mệt mỏi, nhiễm trùng, nôn, chán ăn, thay đổi trên điện tâm đồ (biến đổi sóng ST và T), thay đổi vị giác, táo bón và ngứa. Bất thường xét nghiệm nặng hay gặp là giảm tế bào lympho, giảm bạch cầu trung tính, thiếu máu và giảm tiểu cầu. [3] Người bệnh cũng có thể bị tiêu chảy, đau bụng, loét miệng, đau đầu. [2]

Nhãn thuốc cảnh báo các nguy cơ quan trọng: [3]

• Ức chế tuỷ xương: giảm tiểu cầu, giảm bạch cầu, thiếu máu.
• Nhiễm trùng nặng, có thể gây tử vong, kể cả tái hoạt động vi rút Epstein Barr và viêm gan B.
• Thay đổi điện tâm đồ, cần lưu ý ở người có hội chứng QT dài bẩm sinh, bệnh tim mạch đáng kể hoặc đang dùng thuốc làm kéo dài khoảng QT.
• Hội chứng ly giải khối u ở người có bệnh giai đoạn muộn hoặc khối bệnh lớn.

Hãy báo bác sĩ ngay nếu có: [2]

• Mệt mỏi, yếu, da xanh xao, khó thở.
• Đau ngực, tim đập không đều, chóng mặt hoặc muốn ngất.
• Dễ bầm tím hoặc chảy máu.
• Sốt, ho, triệu chứng giống cúm, đau cơ, tiểu buốt, tổn thương da nặng hơn hoặc dấu hiệu nhiễm trùng khác (có thể xuất hiện tới 30 ngày sau điều trị).
• Phát ban, phồng rộp hoặc bong da; phù tay chân.

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Thuốc được truyền tĩnh mạch tại cơ sở y tế theo chu kỳ, tiếp tục khi người bệnh còn có lợi và dung nạp được. [3] Bác sĩ thường cho xét nghiệm công thức máu đều đặn và có thể điều chỉnh liều. Trước mỗi lần truyền, kali và magie máu cần ở mức bình thường. [3] Người có bằng chứng từng nhiễm viêm gan B có thể được theo dõi và dùng thuốc dự phòng. [3] Người có bệnh tim có thể được theo dõi tim mạch, bao gồm điện tâm đồ. [3]

Hãy báo bác sĩ nếu đang buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc nhiễm trùng trước khi bắt đầu đợt điều trị. [2]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Warfarin hoặc thuốc chống đông nhóm coumarin: romidepsin có thể làm tăng chỉ số đông máu; cần xét nghiệm đông máu thường xuyên hơn. [3]
• Thuốc ức chế mạnh men gan CYP3A4 làm tăng nồng độ romidepsin, cần theo dõi tác dụng phụ; tránh dùng chung với rifampicin và các thuốc gây cảm ứng mạnh CYP3A4. [3]
• Thảo dược cỏ ban (St. John's wort) có thể tương tác với thuốc. [2]
• Báo bác sĩ nếu bạn từng có khoảng QT kéo dài, nhịp tim nhanh hoặc không đều, rối loạn kali hoặc magie, viêm gan B, nhiễm vi rút Epstein Barr, động kinh, bệnh gan, thận hoặc tim. [2]
• Mang thai và sinh sản: thuốc có thể gây hại cho thai nhi; cả nam và nữ cần tránh thai hiệu quả. Thuốc có thể ảnh hưởng khả năng sinh sản, hãy trao đổi với bác sĩ nếu có kế hoạch sinh con. [2] [3]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Bệnh u lympho tế bào T ở da của tôi đang ở giai đoạn nào, và đã lan tới máu hay hạch chưa?
• Vì sao bác sĩ chọn romidepsin thay vì các thuốc toàn thân khác?
• Tôi sẽ được truyền bao nhiêu chu kỳ, và khi nào đánh giá đáp ứng?
• Tôi có cần xét nghiệm viêm gan B hoặc dùng thuốc dự phòng không?
• Tôi đang dùng warfarin hoặc thuốc tim mạch, có cần điều chỉnh gì không?
• Tôi nên chăm sóc da thế nào trong thời gian điều trị?
• Chi phí điều trị là bao nhiêu và thuốc có sẵn tại Việt Nam không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Romidepsin
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Romidepsin
3. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Istodax (Romidepsin) Kit [Celgene Corporation]