Dacomitinib (Vizimpro)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Dacomitinib là thuốc nhắm trúng đích dạng viên uống, biệt dược gốc là Vizimpro. Thuốc thuộc nhóm thuốc ức chế tyrosine kinase (TKI) và là thuốc ức chế EGFR thế hệ 2. [1][2]

EGFR là một protein trên bề mặt tế bào, truyền tín hiệu cho tế bào phân chia. Khi gen EGFR bị đột biến, tín hiệu này hoạt động liên tục và thúc đẩy khối u phát triển. Dacomitinib chặn hoạt động của protein bất thường đó, giúp làm chậm hoặc ngừng sự lan rộng của tế bào ung thư. [3]

Điểm khác biệt giữa thế hệ 1 và thế hệ 2: các thuốc thế hệ 1 (gefitinib, erlotinib) gắn có hồi phục vào EGFR, còn thuốc thế hệ 2 như dacomitinib và afatinib gắn không hồi phục, đồng thời chặn thêm các protein cùng họ với EGFR (họ HER). Nhờ vậy tác dụng ức chế mạnh và bền hơn, nhưng đổi lại thường gây nhiều tác dụng phụ ở da và tiêu hóa hơn.

Lưu ý về tình trạng lưu hành: theo MedlinePlus, dacomitinib đã ngừng lưu hành tại Hoa Kỳ và tài liệu của MedlinePlus không còn được cập nhật. [3] Cơ sở dữ liệu Drugs@FDA cũng ghi mọi hàm lượng Vizimpro ở tình trạng đã ngừng lưu hành tại Hoa Kỳ. [4] Tuy vậy, tại Liên minh châu Âu, Vizimpro vẫn có giấy phép lưu hành còn hiệu lực theo Cơ quan Quản lý Dược phẩm châu Âu (EMA). [5] Ở các quốc gia khác, cần tham khảo thông tin mới nhất từ nhà sản xuất. Hãy hỏi bác sĩ về khả năng tiếp cận thuốc tại Việt Nam.

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) và nhãn thuốc, dacomitinib được phê duyệt làm điều trị bước đầu cho người bệnh ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC) đã di căn, có đột biến gen EGFR dạng mất đoạn exon 19 hoặc đột biến điểm exon 21 (L858R), được phát hiện bằng xét nghiệm đã được phê duyệt. [1][2]

Hiện nay, nhiều hướng dẫn điều trị quốc tế thường ưu tiên thuốc thế hệ 3 là osimertinib ở bước đầu cho nhóm bệnh này. Dacomitinib có thể được cân nhắc khi không tiếp cận được thuốc thế hệ 3 hoặc theo đánh giá riêng của bác sĩ. Thuốc cũng đang được nghiên cứu ở các loại ung thư khác. [1]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Hiệu quả của dacomitinib được chứng minh trong thử nghiệm ngẫu nhiên đa quốc gia ARCHER 1050, so sánh trực tiếp dacomitinib với gefitinib (thuốc thế hệ 1) trên 452 người bệnh chưa điều trị, khoảng ba phần tư là người châu Á. [2] Kết quả: [2]

• Thời gian sống không bệnh tiến triển trung vị: 14,7 tháng với dacomitinib so với 9,2 tháng với gefitinib. Đây là khác biệt có ý nghĩa thống kê.
• Tỷ lệ đáp ứng: tương đương nhau (75% so với 72%).
• Thời gian đáp ứng trung vị: 14,8 tháng so với 8,3 tháng.

Theo nhãn thuốc, thời gian sống toàn bộ không được kiểm định chính thức vì so sánh tỷ lệ đáp ứng không đạt ý nghĩa thống kê theo thứ tự kiểm định đã định trước. [2] Người bệnh có di căn não bị loại khỏi nghiên cứu, nên dữ liệu ở nhóm này còn hạn chế. [2]

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Trong ARCHER 1050, các tác dụng phụ thường gặp nhất với dacomitinib gồm: tiêu chảy (87%), phát ban (69%), viêm quanh móng (64%), lở miệng (45%), chán ăn, khô da, sụt cân, rụng tóc, ho và ngứa. [2] So với gefitinib, tiêu chảy, phát ban và viêm quanh móng gặp nhiều hơn và nặng hơn. [2] Có đến khoảng hai phần ba người bệnh cần giảm liều, chủ yếu vì phát ban, viêm quanh móng và tiêu chảy. [2] Giảm liều là cách xử trí thường gặp và không có nghĩa là thuốc mất tác dụng.

Các tác dụng phụ nghiêm trọng cần lưu ý: [2]

• Bệnh phổi kẽ hoặc viêm phổi do thuốc: hiếm gặp nhưng có thể gây tử vong.
• Tiêu chảy nặng.
• Phản ứng da nặng: phát ban nặng, bong tróc hoặc phồng rộp da.
• Có thể gây hại cho thai nhi.

Hãy gọi bác sĩ ngay hoặc đi cấp cứu nếu có: tiêu chảy; khó thở, ho kèm sốt; khô da, đỏ da, phát ban, mụn, ngứa, bong tróc hoặc phồng rộp da; đau ngực. [3] Với tiêu chảy, hãy hỏi trước bác sĩ về thuốc chống tiêu chảy nên có sẵn ở nhà và cách bù nước.

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Bác sĩ sẽ theo dõi các triệu chứng hô hấp để phát hiện sớm bệnh phổi kẽ, và đánh giá tình trạng da, móng, tiêu chảy ở mỗi lần tái khám. [2] Người có khả năng mang thai phải thử thai trước khi bắt đầu điều trị. [3]

Tùy mức độ tác dụng phụ, thuốc có thể được tạm ngừng, giảm liều hoặc ngừng hẳn. Tiếp tục uống thuốc kể cả khi thấy khỏe, và không tự ngừng thuốc khi chưa hỏi bác sĩ. [3] Nếu nôn sau khi uống thì không uống bù ngay; nếu quên một liều thì bỏ qua, không uống gấp đôi. [3] Chụp chiếu định kỳ giúp đánh giá đáp ứng của khối u.

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Thuốc ức chế bơm proton (như esomeprazol, rabeprazol, dexlansoprazol): làm giảm nồng độ dacomitinib và có thể giảm hiệu quả; nên tránh dùng cùng. Có thể thay bằng thuốc kháng axit tác dụng tại chỗ hoặc thuốc kháng H2 (như famotidin), uống cách xa dacomitinib theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. [3][2]
• Thuốc chuyển hóa qua men CYP2D6: tránh dùng cùng những thuốc mà chỉ cần tăng nồng độ nhẹ đã có thể gây độc nặng. [2]
• Tiền sử bệnh: báo bác sĩ nếu hay bị tiêu chảy, có bệnh phổi hoặc khó thở không do ung thư phổi, bệnh gan hoặc thận. [3]
• Chăm sóc da: dùng kem dưỡng ẩm, tránh phơi nắng lâu, mặc quần áo che chắn, đeo kính râm và dùng kem chống nắng vì thuốc làm da nhạy cảm với ánh nắng. [3]
• Mang thai và cho con bú: dùng biện pháp tránh thai đáng tin cậy trong khi điều trị và ít nhất 17 ngày sau liều cuối; không cho con bú trong thời gian này. [3]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Khối u của tôi có dạng đột biến EGFR nào, và dacomitinib có phù hợp không?
• Vì sao bác sĩ chọn dacomitinib thay vì osimertinib hoặc thuốc ức chế EGFR khác?
• Thuốc này có sẵn tại Việt Nam không, và nguồn cung có ổn định lâu dài không?
• Tôi nên chăm sóc da, móng và xử lý tiêu chảy thế nào ngay từ đầu?
• Nếu phải giảm liều vì tác dụng phụ, hiệu quả có bị ảnh hưởng không?
• Khi bệnh tiến triển, tôi cần xét nghiệm lại gen không, và thuốc tiếp theo là gì?
• Bảo hiểm y tế có chi trả thuốc này không, có chương trình hỗ trợ nào không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Dacomitinib
2. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Vizimpro (Dacomitinib) Tablet, Film Coated [Pfizer Laboratories Div Pfizer Inc]
3. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Dacomitinib
4. Drugs@FDA: Vizimpro, hồ sơ NDA 211288
5. Cơ quan Quản lý Dược phẩm châu Âu (EMA): Vizimpro