Cabazitaxel (Jevtana)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Cabazitaxel là thuốc hoá trị thuộc nhóm taxane, cùng nhóm với docetaxel và paclitaxel. Thuốc được truyền tĩnh mạch tại bệnh viện, thường theo chu kỳ vài tuần một lần. Biệt dược gốc của thuốc là Jevtana. [1] [2]

Khi tế bào phân chia, nó cần các vi ống (một dạng khung xương bên trong tế bào) để tách nhiễm sắc thể về hai tế bào con, rồi tháo rời các vi ống đó. Cabazitaxel làm vi ống bị "đông cứng", không tháo rời được, khiến tế bào ung thư không thể hoàn tất quá trình phân chia và chết đi. [2]

Điểm đặc biệt của cabazitaxel là ít bị các "bơm đẩy thuốc" trong tế bào ung thư loại bỏ ra ngoài. Nhờ vậy, thuốc vẫn có thể hiệu quả khi ung thư tuyến tiền liệt đã kháng với docetaxel.

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) và nhãn thuốc được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, cabazitaxel được dùng phối hợp với prednisone để điều trị ung thư tuyến tiền liệt di căn kháng cắt tinh hoàn (tức bệnh đã không còn đáp ứng với các liệu pháp hạ testosterone) ở người bệnh đã được hoá trị bằng phác đồ có docetaxel. [1] [2]

Trong thực hành, bác sĩ thường cân nhắc cabazitaxel sau khi người bệnh đã dùng docetaxel và các thuốc nội tiết thế hệ mới như abiraterone hoặc enzalutamide. Lựa chọn giữa cabazitaxel, các thuốc nhắm trúng đích (ví dụ thuốc ức chế PARP khi có đột biến BRCA) hoặc liệu pháp phóng xạ đích phụ thuộc vào kết quả xét nghiệm gen, thể trạng và các điều trị trước đó.

Hiệu quả theo nghiên cứu

Cabazitaxel được phê duyệt dựa trên thử nghiệm TROPIC: ở người bệnh ung thư tuyến tiền liệt di căn kháng cắt tinh hoàn đã tiến triển sau docetaxel, cabazitaxel phối hợp prednisone kéo dài thời gian sống so với mitoxantrone phối hợp prednisone. Thử nghiệm CARD sau đó cho thấy, ở người bệnh đã dùng docetaxel và một thuốc nội tiết thế hệ mới, chuyển sang cabazitaxel mang lại kết quả tốt hơn so với đổi sang một thuốc nội tiết thế hệ mới khác.

Mức lợi ích với từng người phụ thuộc vào thể trạng, mức độ lan rộng của bệnh và điều trị trước đó.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Tác dụng phụ thường gặp gồm giảm các dòng tế bào máu, tiêu chảy, mệt mỏi, buồn nôn, nôn, táo bón, đau lưng, giảm cảm giác thèm ăn, thay đổi vị giác và tiểu máu.

Nhãn thuốc có cảnh báo đóng khung (mức cảnh báo cao nhất) về: [2]

• Giảm bạch cầu trung tính, đã có trường hợp tử vong. Thuốc không được dùng khi số lượng bạch cầu trung tính quá thấp. Nhãn thuốc khuyến cáo dùng thuốc kích thích tăng bạch cầu (G-CSF) dự phòng ở người có yếu tố nguy cơ cao.

• Phản ứng quá mẫn nặng: phát ban toàn thân, tụt huyết áp, co thắt phế quản. Người bệnh được dùng thuốc dự phòng trước mỗi lần truyền và theo dõi sát trong khi truyền.

Các cảnh báo khác: [2]

• Người từ 65 tuổi trở lên có nguy cơ cao hơn gặp biến chứng nặng, kể cả giảm bạch cầu có sốt.

• Rối loạn tiêu hoá: tiêu chảy nặng có thể gây mất nước và đã có trường hợp tử vong; hiếm gặp chảy máu, thủng ruột, viêm ruột.

• Suy thận, có trường hợp tử vong.

• Viêm bàng quang và tiểu máu, đặc biệt ở người từng xạ trị vùng chậu.

• Bệnh phổi kẽ, viêm phổi, hội chứng suy hô hấp cấp.

• Có thể gây hại cho thai nhi; nam giới có bạn đời có khả năng mang thai cần dùng biện pháp tránh thai.

Hãy liên hệ bác sĩ ngay nếu có: sốt từ 38 độ C trở lên hoặc ớn lạnh; tiêu chảy nhiều lần, chóng mặt do mất nước; tiểu ra máu nhiều, tiểu ít; khó thở, ho mới; phát ban, ngứa, khó thở hoặc sưng mặt trong hay sau khi truyền.

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Nhãn thuốc khuyến cáo xét nghiệm công thức máu thường xuyên để quyết định có cần điều chỉnh liều hay dùng thuốc kích thích tăng bạch cầu hay không; người bệnh có huyết sắc tố thấp cần được theo dõi chặt chẽ. [2] Chức năng gan và thận được kiểm tra trước điều trị, vì người suy gan cần điều chỉnh liều. Hiệu quả được theo dõi bằng chỉ số PSA, triệu chứng và chẩn đoán hình ảnh.

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Tránh dùng cùng các thuốc ức chế mạnh men CYP3A (ví dụ một số thuốc kháng nấm nhóm azole, kháng sinh clarithromycin, một số thuốc kháng virus); nếu bắt buộc, bác sĩ sẽ cân nhắc giảm liều cabazitaxel. [2] Cũng nên tránh các thuốc cảm ứng mạnh men CYP3A và cây ban Âu St. John's wort.

• Tránh bưởi và nước ép bưởi trong thời gian điều trị nếu được dược sĩ dặn.

• Không tự ngưng prednisone đang dùng kèm.

• Báo bác sĩ nếu từng xạ trị vùng chậu, có bệnh gan, bệnh thận hoặc bệnh phổi.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

1. Vì sao cabazitaxel là lựa chọn phù hợp cho tôi lúc này, so với các thuốc nội tiết hay thuốc nhắm trúng đích khác?

2. Tôi đã được xét nghiệm gen (ví dụ BRCA) chưa, và kết quả có ảnh hưởng đến lựa chọn điều trị không?

3. Tôi có cần tiêm thuốc kích thích tăng bạch cầu dự phòng không?

4. Tôi nên xử trí tiêu chảy ở nhà thế nào, và khi nào phải đến viện?

5. Tôi cần xét nghiệm gì trước mỗi đợt truyền?

6. Chỉ số PSA và chẩn đoán hình ảnh sẽ được kiểm tra khi nào để đánh giá đáp ứng?

7. Chi phí mỗi đợt truyền và mức chi trả của bảo hiểm y tế như thế nào?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Cabazitaxel
2. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Jevtana (Cabazitaxel)