Sốt giảm bạch cầu trung tính

Sốt giảm bạch cầu trung tính là gì

Sốt giảm bạch cầu trung tính (febrile neutropenia) là tình trạng người bệnh bị sốt trong khi số bạch cầu trung tính trong máu thấp hơn bình thường [1]. Bạch cầu trung tính là loại bạch cầu giúp cơ thể chống nhiễm trùng; khi chúng quá ít, nguy cơ nhiễm trùng tăng lên [1].

Với người đang điều trị ung thư, sốt thường được hiểu là nhiệt độ từ 38 độ C trở lên kéo dài ít nhất một giờ [3]. Nhiễm trùng là nguyên nhân gây sốt thường gặp nhất ở người bệnh ung thư. Ngoài ra, sốt còn có thể do viêm, phản ứng với thuốc, do chính khối u hoặc do cục máu đông ở phổi [3].

Điều đặc biệt là khi bạch cầu thấp, cơ thể không đủ "quân" để tạo ra các dấu hiệu viêm quen thuộc. Người bệnh có thể không rét run, không ho, không có mủ; sốt có khi là dấu hiệu đầu tiên và duy nhất của nhiễm trùng [3]. Một số người giảm bạch cầu nặng thậm chí còn có thân nhiệt thấp hơn bình thường [3].

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Ở người giảm bạch cầu trung tính, nhiễm trùng có thể trở nên nguy hiểm đến tính mạng rất nhanh [3]. Nhiễm trùng có thể dẫn tới nhiễm khuẩn huyết (sepsis), khi cơ thể phản ứng quá mức và gây viêm lan tỏa, tổn thương nhiều cơ quan. Nhiễm khuẩn huyết có thể chuyển sang sốc nhiễm khuẩn trong thời gian ngắn, cần điều trị hồi sức tích cực [4].

Vì vậy, sốt khi đang hóa trị không phải chuyện "để theo dõi thêm". Nhiễm trùng trong thời gian điều trị ung thư cần được chăm sóc y tế khẩn cấp [2]. Đợt sốt giảm bạch cầu cũng có thể khiến bác sĩ điều chỉnh các chu kỳ điều trị sau để giảm nguy cơ tái diễn.

Khi nào phải đi viện và điều gì sẽ diễn ra

Hãy liên hệ đội điều trị hoặc đến cơ sở cấp cứu ngay nếu [2] [3] [4]:

• Nhiệt độ từ 38 độ C trở lên (hoặc mức mà bác sĩ của bạn đã dặn), hoặc thân nhiệt thấp bất thường
• Rét run, vã mồ hôi, da lạnh ẩm, tái nhợt
• Ho, khó thở, đau ngực
• Lú lẫn mới xuất hiện, chóng mặt, choáng váng hay té ngã
• Đi tiểu rất ít, nước tiểu sẫm màu, hoặc đau buốt khi tiểu
• Sưng đỏ, chảy dịch quanh chỗ đặt ống thông

Đo nhiệt độ đúng cách. Nhiệt kế đặt dưới lưỡi thường chính xác hơn đo ở nách, tai hay trán. Không đo nhiệt độ qua hậu môn khi đang giảm bạch cầu [3]. Hãy hỏi trước đội điều trị có được dùng thuốc hạ sốt không, vì thuốc hạ sốt có thể làm lu mờ dấu hiệu của nhiễm trùng nặng [2] [3].

Tại bệnh viện. Người bệnh thường được lấy máu làm công thức máu, cấy máu, xét nghiệm nước tiểu, đờm hoặc dịch quanh ống thông, và có thể chụp X quang hay chụp cắt lớp vi tính (CT) để tìm ổ nhiễm [4]. Kháng sinh thường được bắt đầu ngay, trước khi có kết quả, để nhiễm trùng không kịp nặng thêm. Khi biết loại vi khuẩn, virus hay nấm gây bệnh, bác sĩ sẽ điều chỉnh thuốc cho phù hợp [4].

Phòng ngừa. Rửa tay thường xuyên, tránh người ốm và chỗ đông người, giữ vệ sinh răng miệng và vùng đặt ống thông, ăn thức ăn nấu chín [2]. Ở một số phác đồ có nguy cơ cao, bác sĩ có thể dùng thuốc kích thích tủy tạo bạch cầu (G-CSF) để giảm thời gian bạch cầu thấp [2]. Khi đi khám, nên đeo khẩu trang để tránh lây bệnh từ người khác [4].

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Với phác đồ của tôi, ngưỡng nhiệt độ nào là phải đến viện ngay?
• Ngoài giờ hành chính, tôi gọi số nào và đến khoa nào?
• Tôi có được uống thuốc hạ sốt ở nhà trước khi đến viện không?
• Tôi có cần thuốc kích thích tạo bạch cầu hoặc kháng sinh dự phòng ở các chu kỳ sau không?
• Sau đợt sốt này, liều hoặc lịch điều trị của tôi có thay đổi không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI), Từ điển thuật ngữ ung thư: febrile neutropenia: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/febrile-neutropenia
2. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Infection and Neutropenia during Cancer Treatment: https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/side-effects/infection
3. Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS): Fevers: https://www.cancer.org/cancer/side-effects/infections/fever.html
4. Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS): Managing Infections and Sepsis in People with Cancer: https://www.cancer.org/cancer/side-effects/infections/managing-infections-and-sepsis.html