Tiên lượng và khả năng sống còn trong ung thư vú: những điều người bệnh nên biết

Nhận chẩn đoán ung thư vú thường đi kèm rất nhiều câu hỏi, trong đó lo lắng về tiên lượng và khả năng sống còn là điều tự nhiên. Thực tế, khả năng sống còn của người bệnh ung thư vú đã cải thiện đáng kể trong những năm qua, và số người sống lâu dài sau điều trị ngày càng tăng [1][7]. Bài viết này tổng hợp một số thông tin từ các nghiên cứu gần đây để bạn hiểu rõ hơn những yếu tố có thể ảnh hưởng đến tiên lượng, cùng những điều đáng lưu tâm trên hành trình hồi phục.

Những tin tích cực về khả năng sống còn

Nhìn chung, tỷ lệ sống còn của người bệnh ung thư vú đã tiến bộ nhiều, nhờ đó có thêm nhiều người sống khỏe mạnh trong thời gian dài sau khi kết thúc điều trị [1][7]. Điều này cũng có nghĩa là ngày càng nhiều người cần được quan tâm đến giai đoạn sau điều trị, chứ không chỉ riêng lúc chữa bệnh.

Một điểm đáng chú ý là tiên lượng không hoàn toàn giống nhau giữa các nhóm người bệnh. Ví dụ, một nghiên cứu trên phụ nữ gốc Nam Á tại Mỹ ghi nhận nhóm này thường được chẩn đoán ở tuổi trẻ hơn và hay gặp các dạng bệnh có tính chất mạnh hơn, nhưng kết quả sống còn lâu dài của họ lại có xu hướng thuận lợi hơn so với nhóm phụ nữ da trắng [4]. Điều này cho thấy tiên lượng phụ thuộc vào nhiều yếu tố đan xen, không chỉ một yếu tố đơn lẻ.

Những yếu tố có thể ảnh hưởng đến tiên lượng

Nhiều nghiên cứu đang tìm cách dự đoán kết quả điều trị chính xác hơn để giúp phân nhóm nguy cơ và cá nhân hóa chăm sóc.

Với ung thư vú có thụ thể nội tiết dương tính (HR dương tính), một nghiên cứu cho thấy việc kết hợp đánh giá đáp ứng bệnh lý học sau điều trị nội tiết trước phẫu thuật với chỉ số tiên lượng PEPI có thể giúp phân nhóm nguy cơ tốt hơn so với chỉ dùng một phương pháp [5]. Nhóm được xếp vào nguy cơ thấp theo mô hình kết hợp này có kết quả sống còn sau 10 năm rất khả quan [5].

Thời gian bắt đầu điều trị cũng là một yếu tố đáng quan tâm. Trong nghiên cứu về phụ nữ gốc Nam Á, việc trì hoãn trước phẫu thuật có liên quan đến nguy cơ tử vong cao hơn [4]. Đây là lý do vì sao việc tiếp cận chẩn đoán và điều trị kịp thời có vai trò quan trọng.

Cân nặng cũng được xem là một yếu tố có thể liên quan đến diễn tiến bệnh. Béo phì được ghi nhận là một yếu tố nguy cơ ngày càng phổ biến, có thể tác động đến sự tiến triển của khối u và ảnh hưởng đến hiệu quả của một số phương pháp điều trị [8]. Đây là khía cạnh bạn có thể trao đổi thêm với bác sĩ về lối sống phù hợp.

Khi bệnh ở giai đoạn tiến xa hoặc di căn

Với ung thư vú di căn, việc điều trị tập trung nhiều hơn vào kiểm soát bệnh và duy trì chất lượng sống. Các phương pháp điều trị mới vẫn đang được nghiên cứu. Một thử nghiệm giai đoạn đầu với thuốc hóa trị E7389-LF cho người bệnh ung thư vú di căn/tiến xa HER2 âm tính ghi nhận thời gian sống không tiến triển bệnh trung vị khoảng 8,1 tháng và tỷ lệ đáp ứng khoảng 30,8% [3]. Nghiên cứu cũng ghi nhận một số tác dụng phụ thường gặp như rụng tóc và giảm bạch cầu [3]. Những con số này đến từ một nhóm nhỏ người bệnh, nên chúng phản ánh kết quả bước đầu chứ không phải kết luận cho mọi trường hợp.

Cũng cần lưu ý rằng không phải mọi tổn thương ở vú đều là ung thư vú nguyên phát. Trong những trường hợp hiếm, tổn thương ở vú có thể là di căn từ ung thư ở cơ quan khác, và các trường hợp này thường có tiên lượng kém hơn [6]. Vì vậy, nếu bạn có tiền sử ung thư khác, việc chẩn đoán phân biệt cẩn thận là rất cần thiết [6].

Sống chung với các ảnh hưởng lâu dài sau điều trị

Sống còn tốt hơn cũng đồng nghĩa với việc nhiều người phải đối mặt với các ảnh hưởng kéo dài sau điều trị. Các vấn đề thường gặp có liên quan đến vật lý trị liệu bao gồm hạn chế vận động vai, phù bạch huyết (lymphedema) và mệt mỏi [1]. Loại phẫu thuật và xạ trị mà bạn nhận được có thể liên quan đến nguy cơ gặp các ảnh hưởng này, và việc nhận biết sớm nhóm nguy cơ cao giúp xây dựng kế hoạch phục hồi chức năng phù hợp [1].

Người từng mắc ung thư vú cũng có thể đối mặt với nguy cơ xuất hiện ung thư vú mới ở bên còn lại theo thời gian [7]. Điều này là một lý do để duy trì việc theo dõi lâu dài sau điều trị.

Đừng bỏ qua sức khỏe tinh thần

Lo lắng về tiến triển bệnh và tiên lượng là một trong những khó khăn thường gặp nhất mà người sống sau ung thư vú chia sẻ [9]. Một nghiên cứu tại Nhật Bản cho thấy những khó khăn chưa được giải quyết, đặc biệt liên quan đến chẩn đoán, điều trị và tài chính, có liên quan đến cảm giác an vui về mặt cảm xúc và chức năng thấp hơn [9]. Điều này nhắc nhở rằng chăm sóc sức khỏe tinh thần cũng quan trọng như chăm sóc thể chất, và bạn không cần phải chịu đựng những lo lắng này một mình.

Vai trò của việc tiếp cận chăm sóc

Khả năng tiếp cận dịch vụ khám sàng lọc, chẩn đoán và điều trị có thể khác nhau tùy nơi bạn sống. Ở một số quốc gia, các dịch vụ này còn tập trung nhiều ở khu vực thành thị, và những khó khăn về tài chính hay đi lại có thể ảnh hưởng đến hành trình điều trị [2]. Việc cải thiện phối hợp chăm sóc xuyên suốt, từ sàng lọc đến giai đoạn sau điều trị, được xem là chìa khóa để nâng cao kết quả [2].

Lời kết

Tiên lượng ung thư vú phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như loại bệnh, giai đoạn khi phát hiện, thời điểm bắt đầu điều trị và cả tình trạng sức khỏe chung của bạn. Những thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo chung và không thể thay thế cho đánh giá riêng dành cho bạn. Mỗi người là một trường hợp khác nhau, vì vậy hãy trao đổi cởi mở với bác sĩ điều trị về tình trạng cụ thể, các lựa chọn điều trị, kế hoạch theo dõi lâu dài và cả những lo lắng về mặt tinh thần. Bác sĩ và đội ngũ chăm sóc là người đồng hành tốt nhất để giúp bạn hiểu rõ tiên lượng của mình và đưa ra quyết định phù hợp.

Bối cảnh tại Việt Nam

Tại Việt Nam, ung thư vú là ung thư có số ca mắc mới đứng đầu ở nữ giới theo GLOBOCAN 2024. Hướng dẫn của Bộ Y tế ghi nhận mỗi năm nước ta có hơn 15.230 phụ nữ mới mắc và hơn 6.100 người tử vong do bệnh. Ung thư vú cũng có thể xảy ra ở nam giới, dù chỉ chiếm khoảng 1% trường hợp. Những con số này có thể gây lo lắng, nhưng tiên lượng không giống nhau ở mọi người và tỷ lệ sống 5 năm đang ngày càng được cải thiện.

Theo hướng dẫn Bộ Y tế, các yếu tố quan trọng để đánh giá tiên lượng gồm kích thước khối u, số lượng hạch di căn, thể và độ mô học, tình trạng thụ thể nội tiết, HER2 và tuổi. Vì vậy, kết quả sinh thiết cùng xét nghiệm thụ thể estrogen (ER), thụ thể progesterone (PR), HER2, Ki67 và đánh giá giai đoạn bệnh giúp bác sĩ xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp hơn, thay vì chỉ dựa vào một con số sống còn chung.

Nếu phát hiện khối u vú, hạch nách, thay đổi núm vú hoặc chảy dịch núm vú, hãy khám sớm tại cơ sở chuyên khoa ung bướu. Người bệnh nên mang đầy đủ kết quả đã có, hỏi bác sĩ về ý nghĩa từng yếu tố tiên lượng, các lựa chọn điều trị và quyền lợi bảo hiểm y tế để chủ động chuẩn bị chi phí, lịch điều trị và hỗ trợ cần thiết.

Nguồn tham khảo

1. Association Between Danish Guideline Treatments for Breast Cancer and Physiotherapy‐Relevant Late Effects: A Nationwide Cohort Study. PMC
2. Breast Cancer Care in Ghana: A Review of the Continuum of Care and Progress Toward Universal Health Coverage. PMC
3. E7389-LF as a first-line chemotherapy for patients with metastatic/advanced HER2-negative breast cancer: results from the phase 1 dose-expansion part of study 114. PMC
4. Disparities in Breast Cancer Diagnosis, Treatment, and Outcomes Among South Asian American Women. PMC
5. Combined Pathological Response and PEPI Score Improves Long-term Prognostic Stratification in HR-positive Breast Cancer Following Neoadjuvant Endocrine Therapy. PMC
6. Bilateral breast metastatic rectal cancer with MET gene amplification: A rare case report. PMC
7. Clinicopathological characteristics and potential impact of previous treatment history in metachronous contralateral breast cancer: Insights from a real-world retrospective study. PMC
8. Obesity-driven adipokine signaling in breast cancer: mechanistic insights, therapeutic challenges, and opportunities for precision oncology. PMC
9. Impact of Daily Life Challenges on Emotional and Functional Well‐Being Among Community‐Dwelling Female Survivors of Breast and Gynecological Cancers in Japan. PMC