Ung thư tuyến giáp sống được bao lâu?

Nhiều người bị ung thư tuyến giáp có thể sống lâu và tiếp tục sinh hoạt, làm việc gần như bình thường sau điều trị, đặc biệt với các thể bệnh biệt hóa thường gặp. Tuy nhiên, không thể trả lời chính xác một người sẽ sống được bao lâu chỉ dựa vào chẩn đoán “ung thư tuyến giáp”, vì tiên lượng phụ thuộc rất nhiều vào loại ung thư, mức độ lan tràn, đáp ứng điều trị và tình trạng sức khỏe riêng của từng người.

Loại ung thư tuyến giáp ảnh hưởng rất lớn đến tiên lượng

Ung thư tuyến giáp không phải là một bệnh duy nhất. Các thể chính gồm ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú, thể nang, thể tủy và thể không biệt hóa. Mỗi thể có tốc độ phát triển, cách điều trị và khả năng kiểm soát khác nhau [1].

Ung thư thể nhú là thể thường gặp và nhìn chung có tiên lượng thuận lợi. Ung thư thể nang cũng thường thuộc nhóm biệt hóa, nghĩa là tế bào ung thư vẫn còn một số đặc điểm giống tế bào tuyến giáp bình thường. Hai thể này thường có thể điều trị bằng phẫu thuật, đôi khi kết hợp i ốt phóng xạ và thuốc hormon tuyến giáp.

Ngược lại, ung thư thể không biệt hóa là thể hung hãn hơn. Tế bào ung thư mất nhiều đặc điểm của tế bào tuyến giáp bình thường, có thể tăng trưởng và lan tràn nhanh hơn. Ung thư thể tủy cũng có cách theo dõi và điều trị khác, bởi bệnh không xuất phát từ cùng loại tế bào như ung thư thể nhú hoặc thể nang.

Vì vậy, hai người cùng được nói là “ung thư tuyến giáp” có thể có dự báo rất khác nhau. Một người có khối u nhỏ, khu trú ở tuyến giáp sẽ khác đáng kể với người có bệnh đã lan đến hạch, phổi, xương hoặc các cơ quan khác. Cũng không nên tự so sánh thời gian sống của mình với câu chuyện của người bệnh khác trên mạng, vì có thể họ mắc thể bệnh và giai đoạn hoàn toàn khác.

Bác sĩ dựa vào những yếu tố nào để ước lượng thời gian sống?

Khi trao đổi về tiên lượng, bác sĩ không chỉ nhìn vào kết quả sinh thiết. Họ thường đánh giá tổng thể nhiều yếu tố.

Trước hết là loại mô bệnh học, tức loại ung thư được xác định qua xét nghiệm mô sau chọc hút hoặc phẫu thuật. Tiếp theo là giai đoạn bệnh, bao gồm kích thước u, mức độ u xâm lấn ra ngoài tuyến giáp, có hạch cổ hay không và có di căn xa hay không. “Di căn xa” nghĩa là ung thư xuất hiện ở cơ quan ngoài vùng cổ, chẳng hạn phổi hoặc xương.

Tuổi lúc chẩn đoán, sức khỏe tim mạch, bệnh đái tháo đường, bệnh thận, chức năng hô hấp và khả năng chịu đựng điều trị cũng quan trọng. Ở một số người, bản thân ung thư có thể kiểm soát tốt nhưng các bệnh đi kèm lại ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe lâu dài.

Một yếu tố rất quan trọng là đáp ứng sau điều trị. Sau mổ, người bệnh có thể được theo dõi bằng siêu âm vùng cổ, xét nghiệm hormon kích thích tuyến giáp, còn gọi là TSH, và một số chỉ dấu u phù hợp với từng loại ung thư. Với ung thư biệt hóa, thyroglobulin là một xét nghiệm thường được dùng để hỗ trợ theo dõi. Trong thực hành, mức thyroglobulin có thể ảnh hưởng đến quyết định sử dụng i ốt phóng xạ ở nhóm nguy cơ trung gian [3].

Cần hiểu rằng “nguy cơ tái phát” và “nguy cơ tử vong” không hoàn toàn giống nhau. Một số trường hợp có thể tái phát tại hạch cổ sau nhiều năm nhưng vẫn điều trị hoặc kiểm soát được. Do đó, việc bệnh quay lại không tự động có nghĩa là thời gian sống ngắn.

Điều trị có thể giúp kiểm soát bệnh như thế nào?

Với nhiều người bệnh, phẫu thuật cắt một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp là điều trị nền tảng. Sau đó, bác sĩ sẽ cân nhắc có cần i ốt phóng xạ hay không. I ốt phóng xạ có thể hữu ích ở một số trường hợp vì tế bào ung thư tuyến giáp biệt hóa còn khả năng hấp thu i ốt. Tuy nhiên, không phải ai cũng cần phương pháp này. Quyết định phụ thuộc vào nguy cơ tái phát, mức độ lan tràn, kết quả xét nghiệm và lợi ích so với nguy cơ riêng của người bệnh.

Sau điều trị, nhiều người cần dùng levothyroxine, là hormon tuyến giáp tổng hợp. Thuốc vừa thay thế hormon mà cơ thể thiếu sau mổ, vừa có thể được dùng để giữ TSH ở mức phù hợp. TSH có thể kích thích một số tế bào tuyến giáp phát triển, nên ở người nguy cơ cao hoặc còn dấu hiệu bệnh, bác sĩ đôi khi chủ động hạ TSH nhiều hơn.

Dù vậy, việc ức chế TSH lâu dài cần được cá thể hóa. Dùng liều hormon quá cao có thể làm tim đập nhanh, tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim và tạo thêm gánh nặng cho tim mạch, nhất là ở người có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh tim sẵn có [4]. Người bệnh không nên tự tăng, giảm hoặc ngừng levothyroxine chỉ vì lo sợ tái phát hay vì thấy khỏe hơn khi dùng liều cao.

Khi bệnh tiến triển, di căn hoặc không còn đáp ứng với i ốt phóng xạ, vẫn có thêm lựa chọn điều trị. Các thuốc nhắm trúng đích, trong đó có nhóm ức chế tyrosine kinase, đã làm thay đổi việc điều trị ung thư tuyến giáp tiến triển [2]. Những thuốc này không phù hợp với mọi trường hợp và có thể gây tác dụng phụ, nhưng cho thấy bệnh tiến triển không đồng nghĩa với hết cơ hội điều trị. Bác sĩ ung bướu sẽ cân nhắc mục tiêu điều trị, tốc độ tiến triển bệnh, triệu chứng và sức khỏe tổng thể trước khi lựa chọn.

Làm gì để sống tốt hơn và theo dõi lâu dài?

Sau điều trị ung thư tuyến giáp, mục tiêu không chỉ là không thấy bệnh trên xét nghiệm mà còn là duy trì chất lượng sống. Người bệnh nên tái khám đúng hẹn, mang theo danh sách thuốc đang dùng và báo sớm các triệu chứng như khàn tiếng kéo dài, khó nuốt, khối vùng cổ to lên, đau xương dai dẳng, khó thở, hồi hộp nhiều hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.

Thông tin chung an toàn là nên duy trì vận động phù hợp thể lực, ăn đa dạng, ngủ đủ, không hút thuốc và kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, mỡ máu nếu có bệnh kèm theo. Không có bằng chứng từ các nguồn hiện có cho thấy một món ăn, thực phẩm chức năng hay bài thuốc nào có thể thay thế phẫu thuật, i ốt phóng xạ hoặc thuốc điều trị chuẩn. Một số phương pháp bổ sung có thể được nghiên cứu về cơ chế sinh học, nhưng không nên tự dùng với kỳ vọng chữa khỏi ung thư [1]. Đặc biệt, cần hỏi bác sĩ trước khi dùng thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung vì chúng có thể ảnh hưởng thuốc hormon tuyến giáp hoặc các thuốc điều trị ung thư khác.

Nỗi lo về tuổi thọ là hoàn toàn dễ hiểu. Thay vì chỉ hỏi “còn sống được bao lâu”, người bệnh có thể hỏi bác sĩ: tôi thuộc thể ung thư nào, nguy cơ tái phát của tôi ra sao, hiện có bằng chứng còn bệnh không, mục tiêu điều trị là gì và lịch theo dõi thế nào. Câu trả lời sát nhất luôn cần dựa trên hồ sơ bệnh án, kết quả phẫu thuật, xét nghiệm và diễn biến thực tế của từng người. Hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để nhận được tiên lượng và kế hoạch chăm sóc phù hợp nhất.

Nguồn tham khảo

1. Mechanistic and Clinical Perspectives on Traditional Chinese Medicine in Thyroid Cancer Management. PMC
2. Magnitude of Survival Benefit Associated With Tyrosine Kinase Inhibitors in Advanced Thyroid Carcinoma: A Systematic Review and Meta-Analysis Incorporating Updated Long-Term Evidence From SELECT (Lenvatinib) and COSMIC-311 (Cabozantinib) Trials. PMC
3. Intermediate risk thyroid cancer management: physician survey. PMC
4. Long-term TSH suppression in metabolically unhealthy survivors of differentiated thyroid cancer: a cardiovascular perspective. PMC