Hóa trị cảm ứng (dẫn đầu)

Hóa trị cảm ứng là gì

Điều trị cảm ứng là điều trị đầu tiên được dùng cho một bệnh. Nó thường là một phần trong chuỗi điều trị chuẩn; khi dùng riêng, đây là phương án được chấp nhận là tốt nhất. Nếu không chữa khỏi hoặc gây tác dụng phụ nặng, có thể thêm hoặc thay bằng điều trị khác. [1] Khi điều trị cảm ứng là hóa trị, người ta gọi là hóa trị cảm ứng, hóa trị dẫn đầu, hoặc trong bệnh máu thường gọi là "điều trị tấn công".

Có thể hình dung như dập một đám cháy lớn: đợt đầu cần dồn lực mạnh nhất để khống chế ngọn lửa, sau đó mới đến các bước dọn dẹp và canh giữ.

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Ý nghĩa của hóa trị cảm ứng khác nhau tuỳ loại bệnh. Hai ví dụ hay gặp:

Bệnh bạch cầu cấp dòng lympho. Hóa trị thường chia làm ba giai đoạn: [2]

• Tấn công (cảm ứng lui bệnh): ngắn và mạnh, thường kéo dài khoảng một tháng.
• Củng cố: cũng mạnh, thường kéo dài vài tháng.
• Duy trì: nhẹ hơn, thường kéo dài khoảng 2 năm.

Mục tiêu của giai đoạn tấn công là đưa bệnh vào lui bệnh, tức làm giảm hoặc mất các dấu hiệu ung thư trong máu và tủy xương. Đạt lui bệnh sau tấn công là bước quan trọng, nhưng chưa phải kết thúc, vì vẫn cần củng cố và duy trì để ngăn tái phát.

Ung thư vòm họng. Với giai đoạn II, III và IVA chưa di căn xa, một lựa chọn là hóa trị trước, sau đó hóa trị cùng với xạ trị. [3] Đợt hóa trị trước này thường được gọi là hóa trị dẫn đầu.

Khác gì với điều trị tân bổ trợ

Hai khái niệm này gần nhau và đôi khi bị dùng lẫn. Điều trị tân bổ trợ là điều trị đầu tiên nhằm thu nhỏ khối u trước điều trị chính, mà điều trị chính thường là phẫu thuật; nó là một dạng điều trị cảm ứng. [4]

• Tân bổ trợ thường nói tới điều trị trước mổ ở u đặc.
• Cảm ứng/dẫn đầu là khái niệm rộng hơn: đợt đầu trong bệnh máu, hoặc hóa trị trước hóa xạ trị ở một số u đặc như vòm họng, dù sau đó không nhất thiết có mổ.

Diễn ra thế nào và tác dụng phụ

Hóa trị thường được chia thành các chu kỳ, mỗi đợt dùng thuốc xen với thời gian nghỉ để cơ thể hồi phục. [2] Trong bệnh bạch cầu cấp, vì giai đoạn tấn công rất mạnh, người bệnh thường phải nằm viện và có thể gặp tác dụng phụ nặng. [2]

Tác dụng phụ thường gặp gồm rụng tóc, loét miệng, buồn nôn, và giảm các dòng tế bào máu dẫn tới dễ nhiễm trùng, dễ chảy máu, mệt do thiếu máu. Tình trạng giảm tế bào máu có thể kéo dài vài tuần rồi hồi phục; người bệnh có thể cần truyền máu hoặc dùng thuốc hỗ trợ. [2]

Một biến chứng đặc biệt của giai đoạn tấn công trong bệnh bạch cầu là hội chứng ly giải khối u: khi thuốc tiêu diệt nhanh một lượng lớn tế bào ung thư, các chất bên trong tế bào tràn vào máu, có thể làm quá tải thận và ảnh hưởng tim, thần kinh. Truyền thêm dịch và dùng thuốc phù hợp thường giúp phòng ngừa. [2]

Người bệnh cần báo ngay khi sốt, chảy máu bất thường, khó thở hoặc tiểu ít.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Mục tiêu của đợt hóa trị cảm ứng của tôi là gì?
• Tôi cần nằm viện bao lâu trong giai đoạn này?
• Làm sao biết tôi đã đạt lui bệnh sau đợt tấn công?
• Sau hóa trị cảm ứng, các bước điều trị tiếp theo là gì?
• Tôi cần phòng nhiễm trùng thế nào khi bạch cầu giảm?

Nguồn tham khảo

1. NCI Dictionary of Cancer Terms, induction therapy: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/induction-therapy
2. American Cancer Society, Chemotherapy for Acute Lymphocytic Leukemia: https://www.cancer.org/cancer/types/acute-lymphocytic-leukemia/treating/chemotherapy.html
3. National Cancer Institute, Nasopharyngeal Cancer Treatment (PDQ), Patient Version: https://www.cancer.gov/types/head-and-neck/patient/adult/nasopharyngeal-treatment-pdq
4. NCI Dictionary of Cancer Terms, neoadjuvant therapy: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/neoadjuvant-therapy