Tarlatamab (Imdelltra)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Tarlatamab là một thuốc miễn dịch điều trị ung thư dùng đường truyền tĩnh mạch, biệt dược gốc là Imdelltra của hãng Amgen. [1] [2] Thuốc thuộc nhóm kháng thể hai đặc hiệu kết nối tế bào T (BiTE), một dạng kháng thể được thiết kế để gắn cùng lúc vào hai mục tiêu khác nhau. [1]

Một đầu của tarlatamab gắn vào protein DLL3, protein có nhiều trên bề mặt tế bào ung thư phổi tế bào nhỏ nhưng rất ít trên tế bào lành. Đầu còn lại gắn vào protein CD3 trên tế bào T, loại tế bào miễn dịch có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư. Khi đó, thuốc giống như một "cây cầu" kéo tế bào T đến sát tế bào ung thư, giúp tế bào T nhận ra và tiêu diệt chúng hiệu quả hơn. [1] [2]

Vì kích hoạt mạnh hệ miễn dịch, tarlatamab có hai tác dụng phụ đặc trưng cần được theo dõi sát, nhất là trong những lần truyền đầu: hội chứng giải phóng cytokine và độc tính thần kinh. [3] [2]

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ và nhãn thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, tarlatamab được dùng cho người trưởng thành bị ung thư phổi tế bào nhỏ giai đoạn lan tràn mà bệnh đã tiến triển trong hoặc sau khi điều trị bằng hoá trị có platinum. [1] [2]

Ung thư phổi tế bào nhỏ là thể ung thư phổi phát triển nhanh, thường đáp ứng tốt với hoá trị lúc đầu nhưng hay tái phát. Trước khi có tarlatamab, lựa chọn điều trị cho bệnh tái phát khá hạn chế. Tarlatamab là một trong những thuốc đầu tiên nhắm vào DLL3 được phê duyệt. Người bệnh có di căn não gây triệu chứng hoặc suy giảm miễn dịch đang hoạt động cần được bác sĩ đánh giá kỹ, vì các nhóm này không được đưa vào nghiên cứu chính. [2]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Hiệu quả của tarlatamab được chứng minh trong nghiên cứu DeLLphi-304, một thử nghiệm ngẫu nhiên đa trung tâm trên 509 người bệnh ung thư phổi tế bào nhỏ đã tiến triển sau hoá trị có platinum (có hoặc không kèm thuốc miễn dịch ức chế PD-1 hoặc PD-L1). Người bệnh được chia ngẫu nhiên dùng tarlatamab hoặc hoá trị chuẩn. [2]

Nhóm dùng tarlatamab có thời gian sống toàn bộ dài hơn so với nhóm hoá trị. [2] Một số người bệnh đáp ứng kéo dài. Tuy vậy, mức lợi ích cụ thể khác nhau tùy từng người, và bác sĩ sẽ chụp chiếu định kỳ để đánh giá.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Các tác dụng phụ thường gặp nhất gồm hội chứng giải phóng cytokine, mệt mỏi, chán ăn, thay đổi vị giác, sốt, táo bón, đau cơ xương và buồn nôn. [2] Xét nghiệm máu có thể thấy giảm tế bào lympho, giảm bạch cầu trung tính, giảm natri và tăng acid uric. [2]

Hội chứng giải phóng cytokine xảy ra ở hơn một nửa số người bệnh, chủ yếu sau một hoặc hai lần truyền đầu tiên, phần lớn ở mức nhẹ nhưng có thể đe dọa tính mạng. [2] Độc tính thần kinh, gồm hội chứng độc tính thần kinh liên quan tế bào hiệu ứng miễn dịch (ICANS), cũng có thể xảy ra. [2]

Hãy báo nhân viên y tế ngay nếu có:

• Sốt, rét run, chóng mặt, choáng váng, tim đập nhanh, khó thở, mệt lả: dấu hiệu hội chứng giải phóng cytokine. [3] [2]
• Lú lẫn, khó nói hoặc nói ngọng, run, buồn ngủ bất thường, khó tập trung, co giật, đau đầu dữ dội: dấu hiệu độc tính thần kinh. [3] [2]
• Sốt, ho, tiểu buốt hoặc dấu hiệu nhiễm trùng khác. [2]
• Vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu: có thể là tổn thương gan. [2]
• Nổi mề đay, khó thở, sưng mặt môi trong khi truyền. [3]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Tarlatamab được bắt đầu theo lịch tăng liều từng bước: lần truyền đầu với liều thấp, sau đó mới lên liều điều trị, nhằm giảm nguy cơ hội chứng giải phóng cytokine. [2] Trước các lần truyền đầu, người bệnh được dùng thuốc dự phòng và truyền dịch. Sau hai lần truyền đầu tiên, người bệnh cần được theo dõi tại cơ sở y tế phù hợp trong khoảng một ngày, và nên ở gần cơ sở y tế trong thời gian sau đó theo hướng dẫn. [3] [2]

Trước các lần truyền, bác sĩ cho xét nghiệm công thức máu, men gan và bilirubin; tần suất xét nghiệm dày hơn trong các chu kỳ đầu. [2] Người bệnh không nên lái xe hoặc vận hành máy móc trong thời gian được bác sĩ khuyến cáo sau các lần truyền đầu, hoặc bất cứ khi nào có triệu chứng thần kinh. [2] Nên có người thân đi cùng và luôn mang theo thẻ thông tin người bệnh để báo cho nhân viên y tế khi cần cấp cứu.

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Hội chứng giải phóng cytokine có thể làm thay đổi tạm thời chuyển hoá của một số thuốc khác; hãy báo bác sĩ mọi thuốc, vitamin, thực phẩm chức năng, thảo dược đang dùng. [3] [2]
• Báo bác sĩ nếu đang bị nhiễm trùng, có bệnh gan, bệnh thần kinh, từng co giật hoặc từng có phản ứng với thuốc truyền. [3]
• Thuốc có thể gây hại cho thai nhi. Phụ nữ có khả năng mang thai cần tránh thai hiệu quả trong khi điều trị và một thời gian sau liều cuối theo hướng dẫn của bác sĩ; không cho con bú. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Vì sao tarlatamab được chọn cho tôi thay vì hoá trị bước hai?
• Tôi sẽ phải nằm viện theo dõi bao lâu sau các lần truyền đầu, và sau đó có cần ở gần bệnh viện không?
• Những dấu hiệu nào của hội chứng giải phóng cytokine hoặc độc tính thần kinh gia đình tôi cần báo ngay?
• Trong bao lâu tôi không được lái xe?
• Tôi cần xét nghiệm máu và chụp chiếu theo lịch như thế nào?
• Tôi có di căn não không, và điều đó có ảnh hưởng đến việc dùng thuốc không?
• Thuốc đã có sẵn tại Việt Nam chưa, chi phí bao nhiêu và có chương trình tiếp cận thuốc nào không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Tarlatamab
2. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Imdelltra (Amg757) (Tarlatamab-Dlle) Kit [Amgen, Inc]
3. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Tarlatamab