Ixabepilone (Ixempra)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Ixabepilone là thuốc hoá trị dạng truyền tĩnh mạch, biệt dược gốc là Ixempra. [1] Thuốc thuộc nhóm ức chế vi ống, có cấu trúc tương tự một chất tự nhiên gọi là epothilone B. [1] [2]

Vi ống là những cấu trúc bên trong tế bào giúp kéo các nhiễm sắc thể tách ra khi tế bào phân chia. Ixabepilone làm vi ống không hoạt động bình thường, khiến tế bào ung thư không phân chia được và chết. [1] Ixabepilone thuộc một nhóm khác với taxane (như paclitaxel, docetaxel), nên vẫn có thể có tác dụng khi khối u đã kháng taxane. [3]

Thuốc được pha thành dung dịch và truyền vào tĩnh mạch trong vài giờ tại cơ sở y tế, theo chu kỳ vài tuần một lần. Trước mỗi lần truyền, người bệnh được dùng thuốc dự phòng dị ứng. [2] [3]

Dùng cho ai

Theo nhãn thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, ixabepilone được dùng cho ung thư vú di căn hoặc tiến triển tại chỗ trong hai tình huống: [3]

• Phối hợp với capecitabine: khi ung thư đã kháng với cả anthracycline và taxane, hoặc kháng taxane mà không thể dùng thêm anthracycline.
• Dùng đơn độc: khi khối u đã kháng hoặc không đáp ứng với anthracycline, taxane và capecitabine.

"Kháng thuốc" ở đây được định nghĩa cụ thể theo thời gian bệnh tiến triển khi đang dùng thuốc hoặc trong một khoảng thời gian ngắn sau khi dùng. [3] Ixabepilone cũng đang được nghiên cứu trong các loại ung thư khác. [1]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Một thử nghiệm ngẫu nhiên, đa trung tâm, đa quốc gia trên 752 người bệnh ung thư vú di căn hoặc tiến triển tại chỗ đã kháng anthracycline và taxane đã so sánh ixabepilone phối hợp capecitabine với capecitabine đơn độc. Khoảng 23% người bệnh là người châu Á. [3]

• Thời gian sống không bệnh tiến triển trung vị đạt 5,7 tháng với phối hợp so với 4,1 tháng với capecitabine đơn độc, tương ứng nguy cơ bệnh tiến triển giảm khoảng 31%. [3]
• Tỷ lệ khối u đáp ứng là khoảng 35% so với 14%. [3]
• Thời gian sống toàn bộ không khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa hai nhóm (trung vị 12,9 tháng so với 11,1 tháng). Một thử nghiệm thứ hai tương tự trên 1.221 người bệnh cũng không cho thấy khác biệt có ý nghĩa về thời gian sống. [3]

Như vậy, phối hợp ixabepilone giúp kiểm soát khối u lâu hơn và thu nhỏ khối u ở nhiều người hơn, nhưng chưa chứng minh kéo dài thời gian sống. Người bệnh nên cân nhắc điều này cùng gánh nặng tác dụng phụ khi trao đổi với bác sĩ.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Tác dụng phụ thường gặp gồm bệnh thần kinh ngoại biên (tê bì, rát, kim châm ở tay chân), mệt mỏi, đau cơ khớp, rụng tóc, buồn nôn, nôn, viêm loét miệng, tiêu chảy và đau cơ xương. Khi phối hợp với capecitabine còn hay gặp hội chứng tay chân (lòng bàn tay, bàn chân đỏ, đau), chán ăn, đau bụng, thay đổi móng và táo bón. Xét nghiệm máu thường thấy giảm bạch cầu, thiếu máu, giảm tiểu cầu. [3] Người bệnh cũng có thể bị đau đầu, rối loạn vị giác, chảy nước mắt, sạm da, mất ngủ, chóng mặt, phù tay chân. [2] [3]

Tê bì tay chân do thuốc gặp ở khoảng hai phần ba người bệnh trong thử nghiệm, trong đó một phần năm ở mức nặng khi phối hợp với capecitabine. [3]

Hãy báo bác sĩ ngay nếu có:

• Tê bì, rát, kim châm ở tay chân mới xuất hiện hoặc nặng hơn. [2] [3]
• Sốt, rét run, ho, tiểu buốt hoặc dấu hiệu nhiễm trùng: ức chế tủy có thể nặng hoặc gây tử vong. [2] [3]
• Nổi mề đay, ngứa, đỏ bừng mặt cổ ngực, sưng mặt họng lưỡi, khó thở, khó nuốt: dị ứng nặng. [2] [3]
• Đau hoặc tức ngực, khó thở, tim đập dồn dập, ngất, tăng cân bất thường: thuốc có thể gây thiếu máu cơ tim và suy giảm chức năng tim. [2] [3]
• Lòng bàn tay, bàn chân đỏ, đau. [2]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

• Chức năng gan được xét nghiệm trước và trong điều trị. Phối hợp ixabepilone với capecitabine chống chỉ định ở người có men gan hoặc bilirubin tăng vượt ngưỡng nhất định, vì nguy cơ tử vong do giảm bạch cầu tăng cao rõ rệt. [3] [2]
• Công thức máu trước và trong điều trị; thuốc không được dùng khi bạch cầu trung tính quá thấp. [3]
• Bác sĩ đánh giá triệu chứng thần kinh trước mỗi chu kỳ; thuốc có thể bị hoãn, giảm liều hoặc ngừng. [3]
• Người có bệnh tim được theo dõi chặt. Báo bác sĩ nếu có tiểu đường, bệnh tim hoặc tê bì tay chân từ trước. [2] [3]
• Nếu lỡ lịch truyền, hãy gọi bác sĩ để hẹn lại. [2]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Thuốc ức chế hoặc cảm ứng mạnh men gan CYP3A4: nên tránh; nếu không tránh được, bác sĩ sẽ điều chỉnh liều. Cỏ ban (St. John's wort) có thể tương tác. [3] [2]
• Bưởi chùm: hỏi bác sĩ về việc ăn bưởi chùm hoặc uống nước bưởi chùm. [2]
• Cồn trong thuốc: dịch truyền có chứa cồn, có thể gây buồn ngủ; không lái xe hay vận hành máy móc ngay sau khi truyền. Hỏi bác sĩ về việc uống rượu bia. [2] [3]
• Mang thai: thuốc có thể gây hại cho thai nhi. Nữ cần tránh thai trong khi điều trị và 7 tháng sau liều cuối; nam có bạn đời có khả năng mang thai cần tránh thai trong khi điều trị và 4 tháng sau liều cuối. [2]
• Cho con bú: không cho con bú trong khi điều trị và 2 tuần sau liều cuối. Thuốc có thể làm giảm khả năng sinh sản ở cả nam và nữ. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Ung thư vú của tôi đã được xác định là kháng anthracycline và taxane chưa?
• Tôi nên dùng ixabepilone đơn độc hay phối hợp với capecitabine, và vì sao?
• Kết quả xét nghiệm gan của tôi có cho phép dùng phối hợp không?
• Tôi nên làm gì khi bắt đầu tê bì tay chân, và tình trạng này có hồi phục không?
• Có những lựa chọn điều trị nào khác cho giai đoạn bệnh của tôi?
• Tôi có cần người đưa đón sau mỗi lần truyền vì thuốc có cồn không?
• Chi phí điều trị là bao nhiêu và bảo hiểm y tế có chi trả không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Ixabepilone
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Ixabepilone
3. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Ixempra (Ixabepilone) Kit [R-Pharm Us Operating, Llc]