Thioguanine (Lanvis, Tabloid)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Thioguanine (còn gọi là 6-thioguanine) là thuốc hoá trị dạng viên uống, biệt dược gốc là Tabloid tại Hoa Kỳ (tại một số nước khác mang tên Lanvis). [1] [2] Thuốc thuộc nhóm chất tương tự purin, một nhóm thuốc chống chuyển hoá. Thioguanine làm chậm hoặc ngừng sự phát triển của tế bào ung thư. [2]

Sau khi vào cơ thể, thioguanine được gắn vào ADN và ARN của tế bào tủy xương, làm rối loạn hoạt động của tế bào ung thư. [3] Lượng thuốc được hấp thu qua đường uống không hoàn toàn và thay đổi khá nhiều giữa các người bệnh. [3]

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) và nhãn thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, thioguanine được dùng trong bệnh bạch cầu cấp dòng tủy (AML), hay còn gọi là bệnh bạch cầu cấp không phải dòng lympho, ở hai giai đoạn: [1] [3]

• Điều trị tấn công để đưa bệnh vào lui bệnh.
• Điều trị củng cố sau khi đã lui bệnh.

Thuốc không được khuyến cáo dùng trong điều trị duy trì hoặc dùng liên tục kéo dài, vì nguy cơ tổn thương gan cao. [3] Nhãn thuốc cũng nêu rằng hiếm khi nên dùng thioguanine đơn độc để đưa bệnh vào lui bệnh, vì hoá trị phối hợp có thioguanine cho tỷ lệ lui bệnh cao hơn và thời gian lui bệnh dài hơn. [3] Thioguanine cũng đang được nghiên cứu trong các loại ung thư khác. [1]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Thioguanine là một thuốc lâu đời, và nhãn thuốc hiện hành không trình bày số liệu từ thử nghiệm lâm sàng cụ thể. Nhãn thuốc ghi nhận: [3]

• Đáp ứng với thuốc phụ thuộc vào tuổi (người trẻ thường đáp ứng tốt hơn người lớn tuổi) và việc người bệnh đã từng điều trị hay chưa.
• Hoá trị phối hợp có thioguanine cho kết quả tốt hơn dùng thioguanine đơn độc.
• Thường có kháng chéo hoàn toàn giữa thioguanine và mercaptopurine, nghĩa là nếu bệnh đã kháng một thuốc thì nhiều khả năng cũng kháng thuốc kia.

Ngày nay, phác đồ cho bệnh bạch cầu cấp dòng tủy đã thay đổi nhiều; người bệnh nên hỏi bác sĩ vì sao thioguanine được đưa vào phác đồ của mình.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Tác dụng phụ thường gặp nhất là ức chế tủy xương (thiếu máu, giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu); khi dùng trong phác đồ phối hợp, hầu như mọi người bệnh đều bị giảm cả ba dòng tế bào máu. [3] Thuốc có thể có tác dụng muộn, nên bác sĩ thường tạm ngừng thuốc ngay khi số lượng tế bào máu giảm bất thường. [3]

Tăng axit uric máu thường gặp do tế bào ung thư bị phá vỡ nhanh. [3] Các tác dụng phụ ít gặp hơn gồm buồn nôn, nôn, chán ăn, sụt cân, loét miệng họng, đau đầu. [3] [2] Đã có báo cáo hoại tử và thủng ruột ở người dùng phác đồ nhiều thuốc có thioguanine. [3]

Tổn thương gan là cảnh báo quan trọng: biểu hiện thường là bệnh tắc tĩnh mạch nhỏ ở gan (vàng da, gan to đau, tăng cân do giữ nước, bụng có dịch) hoặc tăng áp lực tĩnh mạch cửa (lách to, giảm tiểu cầu, giãn tĩnh mạch thực quản). Tình trạng này gặp nhiều ở trẻ em dùng thuốc kéo dài và đặc biệt ở nam giới; các dấu hiệu có thể hồi phục khi ngừng thuốc. [3]

Hãy báo bác sĩ ngay nếu có: [2]

• Mệt hoặc yếu bất thường, choáng váng, khó thở.
• Chảy máu, bầm tím bất thường, nôn ra máu, phân đen hoặc có máu.
• Vàng da, vàng mắt; bụng to; đau bụng, nhất là bên phải; phù mặt, tay chân.
• Sốt, đau họng, ho kéo dài, nghẹt mũi, triệu chứng giống cúm.

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

• Công thức máu (huyết sắc tố, bạch cầu và công thức bạch cầu, tiểu cầu) được kiểm tra thường xuyên. Đôi khi cần chọc tủy để đánh giá. [3]
• Chức năng gan: thuốc bị ngừng khi có dấu hiệu tổn thương gan. Dấu hiệu sớm có thể là tiểu cầu giảm nhiều hơn bạch cầu và lách to; men gan không phải lúc nào cũng tăng. [3]
• Xét nghiệm gen TPMT: một số người thiếu men thiopurine methyltransferase (TPMT) do di truyền, rất nhạy với thuốc và dễ bị ức chế tủy nặng nhanh chóng. Bác sĩ có thể xét nghiệm trước hoặc trong điều trị để phát hiện yếu tố nguy cơ này. [3] [2]
• Uống nhiều nước trong thời gian điều trị. Bác sĩ có thể cho thêm allopurinol để giảm axit uric. [2] [3]
• Uống thuốc vào khoảng cùng giờ mỗi ngày; không tự ý ngừng kể cả khi thấy khoẻ. Quên một lần thì uống ngay khi nhớ ra, trừ khi gần đến lần sau; không uống gấp đôi. [2]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Olsalazine, mesalazine, sulfasalazine (thuốc điều trị viêm ruột): có thể ức chế men TPMT, làm tăng ức chế tủy; cần thận trọng. [3]
• Allopurinol: có thể dùng cùng thioguanine mà thường không phải chỉnh liều thioguanine, khác với mercaptopurine. [3]
• Báo bác sĩ nếu đã từng dùng thioguanine hoặc mercaptopurine mà không hiệu quả, hoặc có bệnh gan. [2]
• Vắc xin: không tiêm khi chưa hỏi bác sĩ; tránh vắc xin sống. [2] [3]
• Mang thai và cho con bú: thuốc có thể gây hại cho thai nhi; không có thai hoặc cho con bú trong thời gian dùng thuốc. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Thioguanine được phối hợp với thuốc nào trong phác đồ của tôi, và dùng ở giai đoạn nào?
• Tôi có cần xét nghiệm gen TPMT trước khi dùng thuốc không?
• Tôi cần xét nghiệm máu và chức năng gan bao lâu một lần?
• Những dấu hiệu tổn thương gan nào cần báo ngay?
• Tôi có cần dùng thêm thuốc giảm axit uric không?
• Tôi đang dùng thuốc nào có thể tương tác với thioguanine?
• Chi phí thuốc là bao nhiêu và bảo hiểm y tế có chi trả không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Thioguanine
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Thioguanine
3. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Tabloid (Thioguanine) Tablet [Waylis Therapeutics Llc]