Selinexor (Xpovio, Nexpovio)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Selinexor là thuốc điều trị ung thư dùng đường uống, biệt dược gốc là Xpovio tại Hoa Kỳ (tại châu Âu mang tên Nexpovio) của hãng Karyopharm Therapeutics. Thuốc thuộc một nhóm mới gọi là thuốc ức chế chọn lọc vận chuyển ra khỏi nhân tế bào, nhắm vào protein XPO1. [1] [2] [3]

XPO1 là một protein vận chuyển các chất từ trong nhân tế bào ra ngoài. Selinexor ức chế quá trình vận chuyển ra khỏi nhân này và nhờ đó tiêu diệt tế bào ung thư. [2] [3]

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) và nhãn thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, selinexor được dùng cho người lớn bị đa u tuỷ xương (một loại ung thư của tuỷ xương) trong hai tình huống: [1] [3]

• Phối hợp với bortezomib và dexamethasone: cho người bệnh đã dùng ít nhất một phác đồ trước đó.
• Phối hợp với dexamethasone: cho người bệnh tái phát hoặc kháng trị đã dùng ít nhất bốn phác đồ, và bệnh đã kháng với ít nhất hai thuốc ức chế proteasome (như bortezomib, carfilzomib), ít nhất hai thuốc điều hoà miễn dịch (như lenalidomide, pomalidomide) và một kháng thể đơn dòng kháng CD38 (như daratumumab).

Tài liệu dành cho người bệnh của Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ còn nhắc tới việc dùng selinexor cho một số trường hợp u lympho tế bào B lớn lan toả tái phát. [2] Tuy nhiên, nhãn thuốc FDA hiện hành và trang thông tin của NCI chỉ ghi chỉ định cho đa u tuỷ xương. [1] [3] Người bệnh u lympho nên hỏi bác sĩ về tình trạng chỉ định này.

Hiệu quả theo nghiên cứu

Trong thử nghiệm BOSTON, 402 người bệnh đa u tuỷ xương đã dùng từ một đến ba phác đồ trước đó được chia ngẫu nhiên dùng selinexor cộng bortezomib và dexamethasone, hoặc chỉ bortezomib và dexamethasone. Khoảng một nửa người tham gia có bất thường di truyền nguy cơ cao. [3] Kết quả: [3]

• Thời gian sống không bệnh tiến triển trung vị khoảng 13,9 tháng ở nhóm có selinexor so với 9,5 tháng ở nhóm đối chứng; nguy cơ bệnh tiến triển hoặc tử vong giảm khoảng 30%.
• Tỷ lệ đáp ứng khoảng 76% so với 62%; tỷ lệ đạt đáp ứng một phần rất tốt trở lên khoảng 45% so với 32%.

Với nhóm người bệnh đã dùng nhiều phác đồ, thuốc được đánh giá trong thử nghiệm STORM khi dùng cùng dexamethasone. [3] Mức lợi ích ở từng người khác nhau; bác sĩ sẽ theo dõi bằng xét nghiệm định kỳ.

Tác dụng phụ thường gặp và cần báo bác sĩ ngay

Khi dùng cùng bortezomib và dexamethasone, các tác dụng phụ thường gặp gồm mệt mỏi, buồn nôn, chán ăn, tiêu chảy, bệnh thần kinh ngoại biên, nhiễm trùng đường hô hấp trên, sụt cân, đục thuỷ tinh thể và nôn. Bất thường xét nghiệm nặng hay gặp là giảm tiểu cầu, giảm tế bào lympho, giảm phosphat, thiếu máu, hạ natri máu và giảm bạch cầu trung tính. [3] Người bệnh cũng có thể bị mất ngủ, đau đầu, thay đổi vị giác. [2]

Nhãn thuốc cảnh báo các nguy cơ quan trọng: [3]

• Giảm tiểu cầu: là lý do hàng đầu phải chỉnh liều; có thể gây chảy máu nặng, hiếm khi tử vong.
• Giảm bạch cầu trung tính và nhiễm trùng nặng.
• Độc tính tiêu hoá: buồn nôn, nôn, tiêu chảy, chán ăn, sụt cân.
• Hạ natri máu.
• Độc tính thần kinh: chóng mặt, lú lẫn, thay đổi ý thức.
• Đục thuỷ tinh thể mới xuất hiện hoặc nặng thêm, thường phải phẫu thuật để điều trị.

Hãy báo bác sĩ ngay nếu có: [2]

• Dễ chảy máu hoặc bầm tím.
• Mệt mỏi, da xanh xao, khó thở.
• Sốt, ho, ớn lạnh hoặc dấu hiệu nhiễm trùng khác.
• Nhìn thấy hoặc nghe thấy những thứ không có thật; lú lẫn.
• Nhìn mờ, nhìn đôi, chói mắt khi gặp ánh sáng.

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Bác sĩ thường cho xét nghiệm công thức máu (đặc biệt tiểu cầu và bạch cầu trung tính) và natri máu khi bắt đầu và trong suốt quá trình điều trị, theo dõi sát hơn trong 3 tháng đầu. [3] Người bệnh được kê thuốc chống nôn dự phòng, và có thể cần thêm thuốc chống nôn, bù dịch hoặc hỗ trợ dinh dưỡng. [3] Uống đủ nước giúp giảm nguy cơ chóng mặt và thay đổi ý thức. [3]

Không lái xe hoặc làm việc nguy hiểm cho tới khi các triệu chứng thần kinh hết hẳn. [3] Phụ nữ có khả năng mang thai cần thử thai âm tính trước khi bắt đầu. [2] Tuỳ mức độ tác dụng phụ, bác sĩ có thể tạm ngừng, giảm liều hoặc ngừng hẳn thuốc. [3]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Báo bác sĩ mọi thuốc kê đơn, không kê đơn, vitamin, thực phẩm chức năng và thảo dược đang dùng, đặc biệt các thuốc gây buồn ngủ hoặc chóng mặt. [2] [3]
• Báo bác sĩ nếu bạn đang hoặc vừa bị nhiễm trùng, có bệnh chảy máu, hoặc đã có đục thuỷ tinh thể. [2]
• Mang thai: thuốc có thể gây hại cho thai nhi. Phụ nữ cần tránh thai trong khi điều trị và 1 tuần sau liều cuối; nam giới có bạn đời có khả năng mang thai cũng cần tránh thai trong cùng khoảng thời gian. [2]
• Cho con bú: không cho con bú trong khi điều trị và 1 tuần sau liều cuối. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Bệnh đa u tuỷ của tôi đã kháng với những nhóm thuốc nào?
• Vì sao bác sĩ chọn phác đồ có selinexor ở bước này?
• Tôi nên dùng thuốc chống nôn thế nào, và nếu vẫn nôn nhiều thì làm gì?
• Tôi cần xét nghiệm máu và natri bao lâu một lần?
• Tôi có cần khám mắt định kỳ để theo dõi đục thuỷ tinh thể không?
• Nếu bệnh tiến triển, lựa chọn tiếp theo là gì?
• Chi phí điều trị là bao nhiêu và thuốc có sẵn tại Việt Nam không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Selinexor
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Selinexor
3. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Xpovio (Selinexor) Tablet, Film Coated [Karyopharm Therapeutics Inc.]