Dấu hiệu ung thư vú giai đoạn đầu là gì?

Ung thư vú giai đoạn đầu thường không gây đau và đôi khi không có dấu hiệu rõ ràng. Dấu hiệu đáng chú ý nhất là một khối hoặc vùng dày lên mới xuất hiện ở vú hay nách, nhưng không phải mọi khối ở vú đều là ung thư. Vì vậy, phát hiện sớm dựa vào việc để ý thay đổi của vú, khám kịp thời và thực hiện tầm soát theo tư vấn của bác sĩ.

Ung thư vú là một trong những ung thư thường gặp nhất ở phụ nữ [2], [5]. Nghiên cứu về hệ thống chăm sóc ung thư cũng cho thấy phát hiện sớm và chẩn đoán đúng thời điểm là những yếu tố quan trọng để giảm gánh nặng bệnh tật [3]. Tuy nhiên, mỗi người có nguy cơ, biểu hiện và kết quả thăm khám khác nhau.

Những dấu hiệu có thể gặp ở ung thư vú giai đoạn đầu

Dưới đây là các thay đổi cần được bác sĩ kiểm tra, đặc biệt nếu chúng mới xuất hiện, chỉ xảy ra ở một bên vú hoặc kéo dài không giảm.

Khối u hoặc vùng cứng trong vú. Bạn có thể sờ thấy một cục chắc, dày hơn vùng mô xung quanh, bờ không đều hoặc ít di động. Khối này thường không đau, nhưng có đau cũng không loại trừ ung thư. Nhiều khối vú lành tính, chẳng hạn nang chứa dịch hoặc thay đổi mô vú theo nội tiết, cũng có thể được cảm nhận khi tự sờ. Do đó, không thể tự kết luận chỉ bằng cảm giác sờ thấy.

Khối hoặc hạch ở vùng nách, trên xương đòn. Hạch là các cấu trúc nhỏ thuộc hệ miễn dịch. Một hạch to mới xuất hiện có thể chỉ là phản ứng với viêm nhiễm, nhưng cũng có thể liên quan đến bệnh ở vú. Nếu nách có cục cứng, to dần, tồn tại lâu hoặc đi kèm thay đổi ở vú, nên đi khám sớm.

Thay đổi hình dạng, kích thước hoặc đường viền của một bên vú. Có thể là một bên vú to lên bất thường, biến dạng, có vùng lõm hoặc nhìn không còn cân đối như trước. Cần lưu ý rằng hai bên vú vốn có thể không hoàn toàn giống nhau. Điều đáng quan tâm là sự thay đổi mới, rõ dần theo thời gian.

Da vú thay đổi. Da có thể bị lõm, nhăn kéo, dày lên hoặc có hình ảnh giống vỏ cam, tức có các lỗ chân lông nổi rõ trên nền da sưng. Đôi khi da vú đỏ, ấm, ngứa hoặc có tổn thương không lành. Những biểu hiện này có thể do bệnh da liễu hay viêm, nhưng vẫn cần được khám nếu không hết hoặc tái diễn.

Thay đổi ở núm vú. Núm vú mới tụt vào trong, lệch hướng, biến dạng, đóng vảy, loét hoặc có chàm dai dẳng là dấu hiệu cần lưu ý. Một số người vốn có núm vú tụt từ nhỏ, điều này khác với tình trạng tụt mới xuất hiện.

Tiết dịch núm vú bất thường. Dịch tự chảy ra khi không bóp nặn, đặc biệt chỉ từ một bên vú, có màu máu hoặc trong như nước, cần được đánh giá. Dịch trắng đục hay vàng xanh có thể liên quan đến những nguyên nhân khác, bao gồm thay đổi nội tiết hoặc viêm, nhưng cũng không nên tự chẩn đoán.

Điều quan trọng là ung thư vú giai đoạn đầu có thể chỉ biểu hiện bằng một thay đổi nhỏ, thậm chí không có triệu chứng. Vì thế, không nên chờ đến khi đau nhiều mới đi kiểm tra.

Đau vú có phải là dấu hiệu ung thư không?

Đau vú rất thường gặp và đa số không phải do ung thư. Đau có thể liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt, thay đổi nội tiết, áo ngực chật, chấn thương nhẹ, viêm, nang vú hoặc căng cơ vùng ngực. Cơn đau lan tỏa cả hai bên vú, thay đổi theo kỳ kinh thường gợi ý nguyên nhân lành tính hơn.

Tuy vậy, bạn nên khám nếu đau khu trú rõ ở một điểm, kéo dài, tăng dần, hoặc đi kèm khối u, da lõm, tiết dịch núm vú hay thay đổi hình dạng vú. Không có một dấu hiệu đơn lẻ nào đủ để khẳng định hoặc phủ định ung thư.

Cũng cần tránh hiểu lầm rằng ung thư vú luôn gây sụt cân, mệt nhiều hoặc đau dữ dội. Các triệu chứng toàn thân này không phải biểu hiện điển hình của giai đoạn sớm. Mệt mỏi có thể có rất nhiều nguyên nhân. Trong điều trị ung thư vú, mệt mỏi cũng là một ảnh hưởng có thể kéo dài ở một số người sau phẫu thuật và điều trị [1], nhưng điều này không dùng để tự nhận biết ung thư vú ban đầu.

Vì sao có người không sờ thấy khối u?

Một số tổn thương ở vú quá nhỏ, nằm sâu, hoặc bị che khuất bởi mô tuyến vú dày nên khó tự phát hiện. Có những trường hợp chỉ được nhận ra trên hình ảnh học trước khi người bệnh sờ thấy bất cứ bất thường nào. Đây là lý do tầm soát có vai trò quan trọng, nhất là với người không có triệu chứng.

Tự quan sát và tự sờ vú giúp bạn quen với hình dạng bình thường của cơ thể mình, từ đó dễ nhận thấy thay đổi mới. Tuy nhiên, đây không thay thế cho khám chuyên khoa hoặc chụp tầm soát. Tự khám cũng không nên gây lo lắng quá mức hay bóp nặn núm vú thường xuyên, vì việc đó có thể làm da kích ứng và gây tiết dịch.

Thời điểm dễ quan sát vú ở người còn kinh nguyệt thường là vài ngày sau khi sạch kinh, khi vú ít căng tức hơn. Bạn có thể nhìn trước gương, giơ tay lên cao để quan sát da và đường viền vú, sau đó sờ nhẹ toàn bộ vú và vùng nách. Mục tiêu không phải tìm một “khối u điển hình”, mà là nhận ra bất cứ điều gì khác với bình thường của chính bạn.

Khi nào cần đi khám và bác sĩ sẽ kiểm tra gì?

Bạn nên đặt lịch khám trong thời gian sớm nếu có khối mới ở vú hoặc nách, thay đổi núm vú, da vú bất thường, tiết dịch tự nhiên từ núm vú, hoặc triệu chứng kéo dài. Nếu vú đỏ nóng, sưng nhanh, đau nhiều, sốt, có loét hoặc chảy máu, cần đi khám sớm hơn vì có thể là nhiễm trùng hoặc một tình trạng cần xử trí khẩn trương.

Bác sĩ thường sẽ hỏi về thời điểm xuất hiện triệu chứng, chu kỳ kinh, tiền sử gia đình, thuốc đang dùng và các bệnh từng mắc. Sau đó, bác sĩ khám vú và hạch vùng nách. Tùy tuổi, triệu chứng và đặc điểm mô vú, bạn có thể được chỉ định siêu âm vú, chụp X quang tuyến vú hoặc các xét nghiệm hình ảnh khác. Nếu phát hiện vùng nghi ngờ, lấy một mẫu mô nhỏ để xét nghiệm, gọi là sinh thiết, là cách giúp xác định chính xác có ung thư hay không.

Nếu được chẩn đoán ung thư, bác sĩ sẽ đánh giá giai đoạn bệnh và các đặc điểm sinh học của khối u để lựa chọn điều trị. Điều trị hiện nay được cá thể hóa. Chẳng hạn, một nghiên cứu ở người bệnh ung thư vú có thụ thể ERBB2 dương tính giai đoạn sớm hoặc tiến triển tại chỗ đã đánh giá các phác đồ điều trị trước mổ khác nhau [4]. Điều này cho thấy quyết định điều trị không chỉ dựa vào việc có ung thư hay không, mà còn dựa vào loại ung thư cụ thể của từng người.

Lời khuyên thực tế để không bỏ sót dấu hiệu

Đừng trì hoãn chỉ vì khối u không đau, vì bạn còn trẻ, hoặc vì trong gia đình chưa từng có ai bị ung thư vú. Ngược lại, cũng không nên hoảng sợ khi thấy một thay đổi, bởi nhiều bất thường ở vú là lành tính và cần thăm khám mới phân biệt được.

Nếu có triệu chứng, bạn có thể ghi lại vị trí, thời điểm bắt đầu, sự thay đổi theo chu kỳ kinh và ảnh chụp vùng da bất thường nếu có. Thông tin này hỗ trợ bác sĩ đánh giá tốt hơn. Người đã từng điều trị ung thư vú cũng nên báo bác sĩ khi có khối mới, đau kéo dài, sưng tay hoặc nách, vì sau điều trị có thể xuất hiện các ảnh hưởng muộn như hạn chế vận động vai, phù bạch huyết và mệt mỏi [1].

Tóm lại, dấu hiệu sớm có thể là khối ở vú hoặc nách, thay đổi da, núm vú, tiết dịch bất thường hay thay đổi hình dáng vú, nhưng đôi khi hoàn toàn không có triệu chứng. Khi nhận thấy bất kỳ thay đổi mới nào, hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ sản phụ khoa, bác sĩ ung bướu hoặc cơ sở chuyên về bệnh vú để được khám và tư vấn phù hợp.

Nguồn tham khảo

1. Association Between Danish Guideline Treatments for Breast Cancer and Physiotherapy‐Relevant Late Effects: A Nationwide Cohort Study. PMC
2. Comparative evaluation of ChatGPT and gemini responses to patient-oriented questions on breast cancer. PMC
3. Gap analysis of breast cancer care at tertiary facilities in Armenia. PMC
4. Neoadjuvant Anbenitamab and HB1801 in ERBB2 -Positive Breast Cancer. PMC
5. Disparities in Breast Cancer Diagnosis, Treatment, and Outcomes Among South Asian American Women. PMC