Dấu hiệu ung thư tinh hoàn giai đoạn đầu là gì?

Dấu hiệu thường gặp nhất của ung thư tinh hoàn giai đoạn đầu là xuất hiện một khối cứng hoặc vùng bất thường trong tinh hoàn, thường không đau. Một số người có thể thấy tinh hoàn to lên, cảm giác nặng ở bìu hoặc đau âm ỉ, nhưng các biểu hiện này không đặc hiệu và không phải khối nào trong tinh hoàn cũng là ung thư. Khi nhận thấy thay đổi mới xuất hiện, bạn nên đi khám sớm thay vì tự theo dõi kéo dài.

Những dấu hiệu ban đầu cần chú ý

Thông tin từ các nghiên cứu và báo cáo ca bệnh cho thấy biểu hiện của bệnh có thể khá kín đáo. Một số dấu hiệu nên lưu ý gồm:

1. Khối cứng trong tinh hoàn

Đây là dấu hiệu quan trọng. Khối có thể được phát hiện tình cờ khi tắm, mặc quần áo hoặc khi tự kiểm tra. Khối ung thư thường nằm trong nhu mô tinh hoàn, có cảm giác chắc hoặc cứng hơn mô xung quanh. Khối có thể không gây đau, vì vậy việc không đau không có nghĩa là chắc chắn lành tính.

Trong một báo cáo, người bệnh 24 tuổi có khối ở bìu bên phải và sau đó được xác định là ung thư biểu mô phôi, một loại u tế bào mầm của tinh hoàn [1]. Một báo cáo khác ghi nhận người bệnh có khối tinh hoàn không đau, siêu âm phát hiện nhiều tổn thương giảm âm và ban đầu nghi ngờ ác tính [5].

2. Tinh hoàn to lên hoặc thay đổi hình dạng

Bạn có thể nhận thấy một bên tinh hoàn lớn hơn trước, bề mặt không đều hoặc cảm giác khác biệt rõ so với bên còn lại. Hai tinh hoàn vốn có thể hơi khác nhau về kích thước và vị trí, nên điều đáng chú ý là sự thay đổi mới xuất hiện hoặc tăng dần theo thời gian.

3. Cảm giác nặng, căng hoặc khó chịu ở bìu

Một số người mô tả cảm giác nặng ở bìu, căng tức vùng bẹn hoặc khó chịu âm ỉ. Triệu chứng này có thể xuất hiện mà không có cơn đau rõ ràng. Tuy nhiên, cảm giác nặng bìu cũng gặp trong nhiều tình trạng khác như giãn tĩnh mạch thừng tinh, tràn dịch quanh tinh hoàn, viêm hoặc thoát vị bẹn.

4. Đau tinh hoàn hoặc đau âm ỉ vùng bìu

Ung thư tinh hoàn thường được nhắc đến với khối không đau, nhưng đau vẫn có thể xảy ra. Một báo cáo về u tế bào Leydig ghi nhận người bệnh đến khám vì đau tinh hoàn trái và siêu âm phát hiện khối trong tinh hoàn [4]. Vì vậy, đau tinh hoàn kéo dài hoặc tái diễn cũng cần được đánh giá, nhất là khi đi kèm sưng, khối cứng hoặc thay đổi kích thước.

5. Sưng bìu hoặc cảm giác có dịch

Bìu có thể trông to hơn do khối u hoặc do dịch tích tụ xung quanh tinh hoàn. Khi có sưng bìu mới xuất hiện, không nên tự kết luận đó chỉ là viêm hay tràn dịch. Khám lâm sàng và siêu âm thường cần thiết để xác định bất thường nằm ở tinh hoàn hay ở các cấu trúc xung quanh.

Vì sao không nên chỉ dựa vào đau hay không đau?

Ung thư tinh hoàn giai đoạn sớm có thể không gây triệu chứng rõ ràng. Ngược lại, đau hoặc sưng cũng không đồng nghĩa chắc chắn với ung thư. Một số bệnh lành tính có thể trông rất giống ung thư trên lâm sàng và hình ảnh học.

Ví dụ, bệnh liên quan đến immunoglobulin G4, một tình trạng viêm xơ hiếm gặp, từng gây khối tinh hoàn không đau và có hình ảnh siêu âm đáng ngờ. Người bệnh có các dấu ấn ung thư trong máu bình thường, nhưng vẫn cần phẫu thuật để xác định chẩn đoán bằng mô bệnh học [5]. Điều này cho thấy triệu chứng và xét nghiệm ban đầu không phải lúc nào cũng đủ để kết luận.

Ngoài ra, một khối ở tinh hoàn đôi khi có thể liên quan đến bệnh khác lan đến tinh hoàn, thay vì là ung thư tinh hoàn nguyên phát. Một báo cáo hiếm gặp ghi nhận ung thư tuyến tiền liệt tái phát tại tinh hoàn, trong đó các dấu ấn thường dùng cho u tế bào mầm âm tính và xét nghiệm PSA tăng [3]. Những trường hợp như vậy không phải biểu hiện điển hình ở người trẻ, nhưng nhấn mạnh rằng bác sĩ cần xem xét toàn bộ bệnh sử và kết quả xét nghiệm.

Bác sĩ sẽ kiểm tra những gì?

Khi bạn có khối hoặc thay đổi bất thường ở tinh hoàn, bác sĩ thường bắt đầu bằng việc hỏi thời điểm xuất hiện, tốc độ thay đổi, mức độ đau, tiền sử chấn thương, viêm nhiễm, phẫu thuật vùng bẹn và bệnh lý trước đây. Sau đó, bác sĩ khám bìu, tinh hoàn, vùng bẹn và các hạch lân cận.

Siêu âm bìu thường là xét nghiệm quan trọng để phân biệt khối nằm bên trong tinh hoàn hay ở mào tinh, bao tinh hoàn và mô xung quanh. Siêu âm cũng giúp đánh giá kích thước, cấu trúc và đặc điểm tưới máu của tổn thương. Trong các báo cáo, siêu âm đã giúp phát hiện khối tinh hoàn và định hướng nghi ngờ ác tính [4], [5].

Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu gồm alpha fetoprotein, beta hCG và LDH. Đây là các dấu ấn thường được dùng trong đánh giá u tế bào mầm. Tuy nhiên, kết quả bình thường không loại trừ hoàn toàn ung thư. Trong báo cáo về bệnh IgG4 tại tinh hoàn, các dấu ấn beta hCG, alpha fetoprotein và LDH đều bình thường dù hình ảnh vẫn đáng ngờ [5].

Nếu xác định hoặc nghi ngờ ung thư, bác sĩ có thể yêu cầu chụp hình ảnh vùng bụng, chậu và ngực để đánh giá giai đoạn. Một trường hợp ung thư tinh hoàn đã được phát hiện hạch sau phúc mạc cạnh động mạch chủ sau khi chụp hình ảnh bổ sung [1]. Việc đánh giá giai đoạn giúp lựa chọn theo dõi chủ động, phẫu thuật, hóa trị hoặc phương pháp khác phù hợp. Trong ung thư tinh hoàn giai đoạn sớm, bệnh thường có khả năng điều trị khỏi rất cao, nhưng kế hoạch điều trị cần cân bằng với nguy cơ tác dụng phụ lâu dài [2].

Khi nào cần đi khám ngay?

Bạn nên sắp xếp khám tiết niệu hoặc nam khoa sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:

1. Khối cứng mới xuất hiện trong tinh hoàn.

2. Một bên tinh hoàn to lên hoặc thay đổi rõ so với trước.

3. Sưng bìu kéo dài, cảm giác nặng bìu hoặc đau âm ỉ không giải thích được.

4. Triệu chứng không giảm sau khi điều trị viêm theo hướng dẫn.

5. Có tiền sử tinh hoàn ẩn, bất thường phát triển tinh hoàn hoặc người thân từng mắc ung thư tinh hoàn.

Nếu đau bìu xuất hiện đột ngột và dữ dội, tinh hoàn nằm cao bất thường, kèm buồn nôn hoặc nôn, hãy đến cơ sở cấp cứu ngay. Đây có thể là xoắn tinh hoàn, một tình trạng cấp cứu khác với ung thư nhưng cần xử trí nhanh để bảo vệ tinh hoàn.

Bạn không nên tự bóp, chọc hoặc xoa mạnh vào khối bất thường, cũng không nên trì hoãn khám chỉ vì khối không đau. Mỗi trường hợp có nguyên nhân và mức độ khác nhau. Khi thấy thay đổi ở tinh hoàn hoặc bìu, hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để được khám, siêu âm và làm xét nghiệm phù hợp.

Nguồn tham khảo

1. Metastatic Testicular Cancer Complicated by Myelodysplastic Syndrome. PMC
2. Guideline recommendations versus real-world management in early-stage testicular cancer: a multicenter survey of contemporary practice. PMC
3. Solitary Testicular Metastasis as the Only Site of Recurrence in Prostate Adenocarcinoma. PMC
4. A Case of a Rare Testicular Tumor With Synchronous Malignancy. PMC
5. Isolated testicular immunoglobulin G4-related disease mimicking malignancy: a rare case report. PMC