Gánh nặng đột biến khối u (TMB)

Gánh nặng đột biến khối u là gì

Gánh nặng đột biến khối u (tumor mutational burden, viết tắt TMB), còn gọi là tải lượng đột biến khối u, là tổng số đột biến tìm thấy trong ADN của tế bào ung thư [1]. Thay vì hỏi "khối u có đột biến gen X không", chỉ số này hỏi "khối u có bao nhiêu đột biến".

TMB thường được tính theo số đột biến trên mỗi megabase (mỗi triệu "chữ cái" ADN được xét nghiệm). Khi khối u có từ 10 đột biến trên mỗi megabase trở lên, nó thường được xếp vào nhóm gánh nặng đột biến cao (TMB-H) [4].

Vì sao số lượng đột biến lại quan trọng? Mỗi đột biến có thể khiến tế bào ung thư tạo ra những protein lạ. Càng nhiều protein lạ, hệ miễn dịch càng có nhiều "manh mối" để nhận ra tế bào ung thư là kẻ lạ [5]. Có thể hình dung khối u có nhiều đột biến giống một người mặc trang phục sặc sỡ giữa đám đông: dễ bị phát hiện hơn.

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

TMB được dùng như một dấu ấn sinh học để giúp chọn điều trị [1]. Khối u có nhiều đột biến có vẻ dễ đáp ứng hơn với một số loại liệu pháp miễn dịch [1], đặc biệt là thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch [2]. Các thuốc này gỡ "phanh" mà tế bào ung thư dùng để tránh bị tế bào miễn dịch tấn công [3].

Năm 2020, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt có điều kiện (phê duyệt nhanh) thuốc pembrolizumab cho người lớn và trẻ em có khối u đặc TMB-H không mổ được hoặc đã di căn, đã tiến triển sau điều trị trước và không còn lựa chọn phù hợp khác [4]. Trong nghiên cứu làm cơ sở phê duyệt, khoảng 29% người bệnh TMB-H có khối u thu nhỏ [4]. Ví dụ, ở ung thư vú bộ ba âm tính đã di căn, pembrolizumab có thể là một lựa chọn khi khối u có TMB-H [5].

Tuy vậy, cần hiểu đúng giới hạn của TMB:

• Đây là một yếu tố dự đoán, không phải bảo đảm. Trong nghiên cứu nói trên, phần lớn người bệnh TMB-H không có khối u thu nhỏ rõ rệt [4].
• Phê duyệt năm 2020 là phê duyệt nhanh, dựa trên tỷ lệ khối u thu nhỏ, và thuốc chỉ được dùng khi không còn lựa chọn thỏa đáng khác [4].
• TMB là một trong nhiều thông tin; bác sĩ còn xem loại ung thư, dấu ấn PD-L1, tình trạng mất ổn định vi vệ tinh và sức khỏe chung.

Xét nghiệm và đọc kết quả

TMB được đo từ mẫu mô khối u [1], thường là một phần của xét nghiệm giải trình tự nhiều gen, bằng xét nghiệm đã được cấp phép [2] [4].

Trên phiếu kết quả, bạn có thể thấy:

• Một con số, ví dụ "TMB: 12 mut/Mb" (12 đột biến trên mỗi megabase).
• Kèm nhận xét: "TMB cao" (TMB-H) hoặc "TMB thấp".

Các phòng xét nghiệm có thể dùng bộ gen và cách tính khác nhau, nên con số giữa hai nơi không hẳn so sánh trực tiếp được. Hãy hỏi bác sĩ ngưỡng áp dụng cho xét nghiệm của mình.

Giống mọi xét nghiệm dấu ấn sinh học, kết quả chỉ phản ánh khối u tại thời điểm lấy mẫu, và xét nghiệm có thể không làm được nếu mẫu mô quá ít [2].

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Khối u của tôi có được đo TMB không, kết quả là bao nhiêu?
• Với TMB của tôi, thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch có phải là lựa chọn phù hợp?
• Ngoài TMB, còn dấu ấn nào khác ảnh hưởng đến việc dùng thuốc miễn dịch cho tôi?
• Nếu TMB thấp, tôi có những lựa chọn điều trị nào?

Nguồn tham khảo

1. NCI Dictionary of Cancer Terms, "tumor mutational burden": https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/tumor-mutational-burden
2. National Cancer Institute, Biomarker Testing for Cancer Treatment: https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/biomarker-testing-cancer-treatment
3. National Cancer Institute, Immune Checkpoint Inhibitors: https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/immunotherapy/checkpoint-inhibitors
4. U.S. Food and Drug Administration, FDA approves pembrolizumab for adults and children with TMB-H solid tumors: https://www.fda.gov/drugs/drug-approvals-and-databases/fda-approves-pembrolizumab-adults-and-children-tmb-h-solid-tumors
5. American Cancer Society, Treatment of Triple-negative Breast Cancer: https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/treatment/treatment-of-triple-negative.html