Ung Thư Info
Từ điển ung thư

Gen và dấu ấn sinh học

Dấu ấn CA-125

CA-125 là protein trong máu, thường tăng ở ung thư buồng trứng nhưng cũng tăng trong nhiều bệnh lành tính như lạc nội mạc tử cung. Xét nghiệm chủ yếu dùng để theo dõi điều trị, không dùng tầm soát đại trà.

Bài giải thích thuật ngữ giúp bạn hiểu giấy tờ khám bệnh và trao đổi với bác sĩ, không thay thế tư vấn của bác sĩ điều trị. Cập nhật ngày 1/10/2026. Quy trình biên tập

Dấu ấn CA-125 là gì

CA-125 (viết tắt của cancer antigen 125, kháng nguyên ung thư 125) là một protein có nhiều trong tế bào ung thư buồng trứng hơn các tế bào khác [4]. Protein này đi vào máu và có thể đo được bằng xét nghiệm máu [3]. CA-125 có thể tăng cao trong máu của người bị một số loại ung thư, trong đó có ung thư buồng trứng [1].

Tuy nhiên, CA-125 không đặc hiệu cho ung thư. Nó cũng tăng trong nhiều tình trạng lành tính thường gặp, như lạc nội mạc tử cung và viêm vùng chậu [2] [4], cũng như một số ung thư khác [4]. Ở phụ nữ khỏe mạnh, CA-125 tăng thường không có nghĩa là có ung thư buồng trứng; phần lớn trong số họ không bị ung thư buồng trứng hay ung thư nào khác [4]. Ngược lại, không phải ung thư buồng trứng nào cũng làm CA-125 tăng [2].

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Theo dõi điều trị ung thư buồng trứng. Đây là vai trò chính của CA-125 [1] [2]. Xét nghiệm có giá trị nhất khi CA-125 đã cao lúc mới chẩn đoán [4]. Khi đó, đo CA-125 nhiều lần theo thời gian giúp bác sĩ đánh giá [4]:

  • CA-125 giảm thường cho thấy bệnh đang đáp ứng với điều trị.
  • CA-125 tăng thường gợi ý bệnh tiến triển hoặc tái phát.

Hỗ trợ đánh giá khi có dấu hiệu nghi ngờ. Xét nghiệm có thể được làm khi người bệnh có triệu chứng hoặc siêu âm thấy hình ảnh gợi ý ung thư buồng trứng [4]. Kết quả phải được xem cùng siêu âm và các xét nghiệm khác; chẩn đoán cuối cùng cần mẫu mô.

Không dùng để tầm soát đại trà. Ở phụ nữ có nguy cơ trung bình và không có triệu chứng, dùng CA-125 và siêu âm qua ngả âm đạo để tầm soát làm tăng số xét nghiệm và phẫu thuật nhưng không làm giảm tử vong do ung thư buồng trứng [2] [3]. Vì vậy, các tổ chức y khoa lớn không khuyến cáo tầm soát thường quy bằng cách này [2]. Hầu hết khối bất thường phát hiện qua tầm soát không phải ung thư [2].

Ở phụ nữ nguy cơ cao (mang đột biến gen BRCA, hội chứng Lynch, hoặc gia đình có nhiều người bị ung thư vú, buồng trứng), một số tổ chức cho rằng có thể cân nhắc CA-125 kết hợp siêu âm. Dù vậy, lợi ích giảm tử vong ngay cả ở nhóm này vẫn chưa được chứng minh [2].

Xét nghiệm và đọc kết quả

Cách làm: lấy máu tĩnh mạch như xét nghiệm máu thông thường. Rủi ro rất ít, có thể hơi đau hoặc bầm chỗ lấy máu [4].

Đọc kết quả:

  • Đối chiếu với khoảng tham chiếu in trên phiếu kết quả. Mỗi phòng xét nghiệm có thể dùng phương pháp, đơn vị và khoảng tham chiếu riêng, có khi khác nhau theo nhóm đối tượng như tuổi, nên không so sánh trực tiếp kết quả giữa các nơi xét nghiệm khác nhau [4] [5]. Tại Việt Nam, hãy dựa vào khoảng tham chiếu của chính nơi làm xét nghiệm; nếu theo dõi lâu dài, nên làm ở cùng một nơi.
  • Theo MedlinePlus (Hoa Kỳ), mức trên 35 đơn vị/mL thường được xem là bất thường [4]. Đây là mốc tham khảo, ngưỡng thực tế có thể khác tùy phòng xét nghiệm [4].
  • Người đã có chẩn đoán: quan trọng là xu hướng so với các lần đo trước, hơn là một con số đơn lẻ [4].
  • Người chưa có chẩn đoán: CA-125 cao có thể do ung thư buồng trứng, ung thư khác hoặc bệnh lành tính [4]. Bác sĩ có thể cho xét nghiệm lại hoặc siêu âm qua ngả âm đạo [2]. Bất kỳ kết quả bất thường nào cũng cần kiểm tra thêm [4].

CA-125 chỉ là một mảnh ghép. Đừng quá lo khi thấy một kết quả tăng nhẹ, nhưng cũng đừng bỏ qua; hãy trao đổi với bác sĩ phụ khoa hoặc ung bướu.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

  • CA-125 của tôi lúc chẩn đoán có cao không, và có dùng để theo dõi được không?
  • Kết quả tăng của tôi có thể do nguyên nhân lành tính nào?
  • Tôi có thuộc nhóm nguy cơ cao cần theo dõi đặc biệt không?
  • Tôi nên xét nghiệm CA-125 bao lâu một lần?

Nguồn tham khảo

  1. NCI Dictionary of Cancer Terms, "CA-125": https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/ca-125
  2. American Cancer Society, Can Ovarian Cancer Be Found Early?: https://www.cancer.org/cancer/types/ovarian-cancer/detection-diagnosis-staging/detection.html
  3. National Cancer Institute, Ovarian, Fallopian Tube, and Primary Peritoneal Cancers Screening (PDQ): https://www.cancer.gov/types/ovarian/patient/ovarian-screening-pdq
  4. MedlinePlus, CA-125 blood test: https://medlineplus.gov/ency/article/007217.htm
  5. MedlinePlus, How to Understand Your Lab Results: https://medlineplus.gov/lab-tests/how-to-understand-your-lab-results/

Thuật ngữ cùng nhóm