Sonidegib (Odomzo)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Sonidegib là thuốc nhắm trúng đích dùng đường uống, dạng viên nang, biệt dược gốc là Odomzo (nhãn thuốc tại Hoa Kỳ hiện đứng tên hãng Sun Pharma). Thuốc thuộc nhóm thuốc ức chế con đường tín hiệu Hedgehog. [1] [2] [3]

Con đường Hedgehog là một hệ thống tín hiệu có thể thúc đẩy tế bào ung thư nhân lên. Sonidegib chặn hoạt động của một protein trong con đường này, giúp làm chậm hoặc ngừng sự lan rộng của tế bào ung thư và có thể làm khối u thu nhỏ. [2] [3]

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) và nhãn thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, sonidegib được dùng cho người lớn bị ung thư biểu mô tế bào đáy (BCC) tiến triển tại chỗ, một loại ung thư da, trong hai tình huống: [1] [3]

• Bệnh tái phát sau phẫu thuật hoặc xạ trị.
• Người bệnh không phù hợp để phẫu thuật hoặc xạ trị.

Trong thử nghiệm then chốt, người bệnh có khối u không mổ được hoặc mổ sẽ gây biến dạng nặng, tái phát sau mổ hoặc xạ trị, hoặc không phù hợp xạ trị. [3] Thuốc không được khuyến cáo dùng cho trẻ em vì có thể làm sụn tăng trưởng đóng sớm, khiến trẻ ngừng phát triển chiều cao. [2] [3]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Hiệu quả của sonidegib được đánh giá trong thử nghiệm BOLT, một nghiên cứu đa trung tâm, mù đôi, ở người bệnh ung thư biểu mô tế bào đáy tiến triển tại chỗ hoặc di căn. Người bệnh được chia ngẫu nhiên dùng một trong hai mức liều; mức liều được phê duyệt là mức thấp hơn, vì mức cao hơn không cho hiệu quả tốt hơn mà lại nhiều tác dụng phụ hơn. [3]

Ở 66 người bệnh tiến triển tại chỗ dùng mức liều được phê duyệt (tuổi trung vị 67, phần lớn đã từng phẫu thuật): [3]

• Khoảng 56% có khối u đáp ứng: khoảng 5% đáp ứng hoàn toàn và 52% đáp ứng một phần theo tiêu chí chặt chẽ của nghiên cứu. Khi dùng định nghĩa đáp ứng hoàn toàn dựa trên sinh thiết không còn tế bào ung thư, tỷ lệ này khoảng 21%.
• Thời gian đáp ứng trung vị khoảng 26 tháng.

Đáp ứng được đánh giá tổng hợp bằng chụp chiếu, ảnh chụp tổn thương da và sinh thiết. [3] Mức lợi ích ở từng người khác nhau.

Tác dụng phụ thường gặp và cần báo bác sĩ ngay

Các tác dụng phụ thường gặp gồm co thắt cơ (chuột rút), rụng tóc, thay đổi vị giác, mệt mỏi, buồn nôn, đau cơ xương, tiêu chảy, sụt cân, chán ăn, đau cơ, đau bụng, đau đầu, đau, nôn và ngứa. [3] Phụ nữ có thể bị mất kinh. [2]

Nhãn thuốc có cảnh báo đóng khung (mức cảnh báo cao nhất của FDA) về độc tính trên thai nhi: thuốc có thể gây chết thai hoặc dị tật bẩm sinh nặng. [3]

Thuốc cũng có thể gây tác dụng phụ trên cơ xương. [3]

Hãy ngừng thuốc và báo bác sĩ ngay nếu có: [2]

• Co thắt cơ, đau cơ, cơ yếu hoặc ấn đau không rõ nguyên nhân.
• Nước tiểu sẫm màu như nước cola.
• Tiểu ít hoặc không tiểu được.

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Bác sĩ thường cho xét nghiệm men cơ (creatine kinase) và creatinin (chức năng thận) trước khi bắt đầu, định kỳ trong quá trình điều trị và khi có triệu chứng về cơ. Tuỳ mức độ, thuốc có thể phải tạm ngừng hoặc ngừng hẳn. [3]

Phụ nữ có khả năng mang thai cần thử thai trước khi bắt đầu điều trị. [3] Bác sĩ có thể khám da, chụp ảnh tổn thương và sinh thiết để đánh giá đáp ứng, như cách làm trong thử nghiệm BOLT. Nên theo dõi cân nặng vì chán ăn, thay đổi vị giác và sụt cân là tác dụng phụ thường gặp. [3]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Thuốc ức chế mạnh men gan CYP3A (một số thuốc kháng nấm, kháng sinh nhóm macrolid) cần tránh dùng chung; thuốc ức chế vừa CYP3A chỉ nên dùng ngắn ngày và cần theo dõi tác dụng phụ về cơ. [3]
• Thuốc gây cảm ứng mạnh hoặc vừa CYP3A (như rifampicin, một số thuốc chống động kinh) cần tránh dùng chung. [3]
• Thảo dược cỏ ban (St. John's wort) có thể tương tác với thuốc. [2]
• Báo bác sĩ nếu bạn từng có bệnh lý cơ. [2]
• Tránh thai nghiêm ngặt: phụ nữ có khả năng mang thai cần tránh thai hiệu quả trong khi điều trị và ít nhất 20 tháng sau liều cuối. Nam giới phải dùng bao cao su khi quan hệ với bạn đời đang mang thai hoặc có khả năng mang thai, kể cả đã thắt ống dẫn tinh, trong khi điều trị và ít nhất 8 tháng sau liều cuối. [3]
• Không hiến máu trong khi điều trị và ít nhất 20 tháng sau liều cuối. [3]
• Cho con bú: bác sĩ có thể khuyên không cho con bú trong khi điều trị và 20 tháng sau đó. Thuốc có thể làm giảm khả năng sinh sản ở nữ. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Vì sao khối u của tôi không phù hợp để phẫu thuật hoặc xạ trị?
• Sonidegib khác gì so với các thuốc ức chế Hedgehog khác hoặc liệu pháp miễn dịch?
• Tôi nên làm gì để giảm chuột rút, thay đổi vị giác và sụt cân?
• Tôi cần xét nghiệm men cơ bao lâu một lần?
• Tôi và bạn đời cần tránh thai bằng cách nào và trong bao lâu?
• Bao lâu thì biết thuốc có hiệu quả, và tôi sẽ dùng thuốc trong bao lâu?
• Chi phí điều trị là bao nhiêu và thuốc có sẵn tại Việt Nam không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Sonidegib
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Sonidegib
3. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Odomzo (Sonidegib) Capsule [Sun Pharmaceutical Industries, Inc.]