Obecabtagene autoleucel (Aucatzyl)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Obecabtagene autoleucel (biệt dược Aucatzyl, hãng Autolus) là một liệu pháp tế bào T mang thụ thể kháng nguyên dạng khảm (CAR T) nhắm vào CD19, được sản xuất riêng cho từng người bệnh từ chính tế bào máu của họ. [1] [2] [3]

Tế bào lympho T của người bệnh được thu bằng thủ thuật gạn tách bạch cầu, sau đó được gắn thêm bằng kỹ thuật di truyền một thụ thể nhân tạo nhận diện protein CD19, một dấu ấn có trên bề mặt tế bào lympho B, kể cả tế bào bạch cầu cấp dòng B. Sau hoá trị làm giảm tế bào lympho bằng fludarabine và cyclophosphamide, các tế bào CAR T được truyền trở lại cơ thể, nhân lên và tiêu diệt tế bào ác tính mang CD19. [2] [3]

Điểm khác biệt của Aucatzyl: [3]

• Truyền chia làm hai lần, vào ngày 1 và khoảng ngày 10. Lượng tế bào ở mỗi lần được tính dựa trên tỷ lệ tế bào ác tính trong tuỷ xương, đánh giá bằng mẫu tuỷ lấy trong vòng 7 ngày trước khi bắt đầu hoá trị làm giảm lympho.
• Trong nghiên cứu, thời gian từ khi lấy tế bào đến khi truyền trung vị khoảng 35 ngày.

Dùng cho ai

Theo nhãn thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, Aucatzyl dùng cho người trưởng thành bị bệnh bạch cầu cấp dòng lympho tiền thân tế bào B tái phát hoặc kháng trị. [1] [3]

Trong nghiên cứu then chốt FELIX, người bệnh đủ điều kiện gồm người kháng trị, tái phát lần đầu sau lui bệnh ngắn (không quá 12 tháng), tái phát hoặc kháng trị sau từ hai dòng điều trị, hoặc tái phát sau ghép tế bào gốc đồng loài hơn 3 tháng. Người chỉ có bệnh ngoài tuỷ đơn độc, nhiễm trùng nặng đang điều trị, bệnh mảnh ghép chống chủ đang hoạt động, hoặc có bệnh lý hệ thần kinh trung ương bị loại ra. [3]

Không truyền Aucatzyl cho người đang nhiễm trùng hoặc có bệnh viêm đang hoạt động. Trước khi lấy tế bào, người bệnh được xét nghiệm virus viêm gan B, viêm gan C và HIV. [3]

Hiệu quả theo nghiên cứu

FELIX là nghiên cứu nhãn mở, một nhánh, nhiều trung tâm. Ở 65 người bệnh đánh giá được hiệu quả (có từ 5% tế bào ác tính trong tuỷ trước điều trị): [3]

• Khoảng 42% đạt lui bệnh hoàn toàn trong vòng 3 tháng sau truyền, thời gian lui bệnh trung vị khoảng 14,1 tháng.
• Nếu tính cả lui bệnh hoàn toàn với tế bào máu chưa hồi phục đủ, ở bất kỳ thời điểm nào, tỷ lệ là khoảng 63%.
• Tính trên toàn bộ 112 người được lấy tế bào (kể cả người chưa kịp truyền), tỷ lệ lui bệnh hoàn toàn trong 3 tháng là khoảng 36%.

Vì nghiên cứu không có nhóm đối chứng, chưa thể so sánh trực tiếp với các lựa chọn khác như blinatumomab hay các liệu pháp CAR T khác. [3]

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Tác dụng phụ thường gặp nhất gồm hội chứng giải phóng cytokine, nhiễm trùng (vi khuẩn, virus, không rõ tác nhân), đau cơ xương, sốt, buồn nôn, tiêu chảy, sốt kèm giảm bạch cầu, độc tính thần kinh, tụt huyết áp, đau, mệt mỏi, đau đầu, rối loạn chức năng não và chảy máu. [3]

Nhãn thuốc có cảnh báo đóng khung (mức cảnh báo cao nhất) về: [2] [3]

• Hội chứng giải phóng cytokine (CRS): gặp ở khoảng 75% người bệnh, khoảng 3% ở mức nặng; thường bắt đầu sau khoảng một tuần, phần lớn sau lần truyền thứ nhất và trước lần truyền thứ hai. Biểu hiện hay gặp là sốt, tụt huyết áp, thiếu oxy. Báo ngay nếu sốt, ớn lạnh, tim đập nhanh, khó thở, chóng mặt.
• Độc tính thần kinh, bao gồm hội chứng độc tính thần kinh liên quan tế bào hiệu ứng miễn dịch (ICANS): độc tính thần kinh nói chung gặp ở khoảng 64% người bệnh, khoảng 12% ở mức nặng. Báo ngay nếu đau đầu, lú lẫn, chóng mặt, run, lo âu, mất ngủ, mê sảng, khó nói, co giật.
• Ung thư tế bào T thứ phát: đã có báo cáo sau điều trị bằng các liệu pháp CAR T nhắm CD19 hoặc BCMA.

Ngoài ra: nhiễm trùng nặng (khoảng 41% người bệnh có nhiễm trùng nặng không phải COVID 19), giảm tế bào máu kéo dài (ở khoảng 71% người đáp ứng, giảm tế bào máu nặng vẫn còn sau 30 ngày), giảm kháng thể trong máu, và hiếm gặp hơn là hội chứng thực bào máu. [3]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

• Ở gần cơ sở y tế ít nhất 2 tuần sau mỗi lần truyền và không lái xe ít nhất 2 tuần sau mỗi lần truyền. [3]
• Bệnh viện phải có sẵn thuốc tocilizumab và phương tiện hồi sức trước khi truyền; theo dõi sát dấu hiệu hội chứng giải phóng cytokine và độc tính thần kinh. [3]
• Xét nghiệm công thức máu định kỳ; theo dõi nồng độ kháng thể và cân nhắc truyền bổ sung; có thể dùng kháng sinh hoặc thuốc kháng virus dự phòng. [3]
• Theo dõi lâu dài nguy cơ ung thư thứ phát. [3]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Vắc xin: không tiêm vắc xin sống ít nhất 6 tuần trước khi bắt đầu hoá trị làm giảm lympho, trong thời gian điều trị và cho đến khi hệ miễn dịch hồi phục. [3]
• Mang thai: phụ nữ có khả năng mang thai cần thử thai âm tính trước khi điều trị; về tránh thai, cần làm theo hướng dẫn của fludarabine và cyclophosphamide. [3]
• Báo bác sĩ nếu đang có nhiễm trùng hoặc bệnh viêm, và kể đủ các thuốc đang dùng. [2] [3]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Tôi có đủ điều kiện làm Aucatzyl không, hay nên dùng blinatumomab hoặc ghép tế bào gốc trước?
• Trong khoảng một tháng chờ sản xuất tế bào, tôi được điều trị bắc cầu bằng gì?
• Lượng tế bào ác tính trong tuỷ của tôi ảnh hưởng thế nào đến cách truyền hai lần?
• Bệnh viện có sẵn năng lực xử trí hội chứng giải phóng cytokine và độc tính thần kinh không?
• Sau điều trị, tôi có cần ghép tế bào gốc để củng cố không?
• Tôi cần dùng thuốc phòng nhiễm trùng và truyền kháng thể trong bao lâu?
• Chi phí và khả năng tiếp cận liệu pháp này tại Việt Nam hoặc ở nước ngoài như thế nào?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Obecabtagene autoleucel (CAR-T)
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Obecabtagene autoleucel (CAR-T)
3. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Aucatzyl (Obecabtagene Autoleucel) Kit [Autolus Inc.]