Bendamustine (Treanda, Levact)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Bendamustine là một thuốc hoá trị dùng đường truyền tĩnh mạch. Biệt dược gốc tại Hoa Kỳ là Treanda (hãng Teva, nhãn thuốc do Cephalon đăng ký), tại châu Âu mang tên Levact. [1] [2] Thuốc thuộc nhóm thuốc alkyl hoá. [3]

Thuốc alkyl hoá gắn trực tiếp vào ADN (vật liệu di truyền) của tế bào, tạo ra các liên kết bất thường khiến hai sợi ADN không tách ra để nhân đôi được. Tế bào ung thư không phân chia được và bị chết. [3] [2] Bendamustine có cấu trúc lai giữa một thuốc alkyl hoá và một chất giống purin, được cho là giúp thuốc vẫn có tác dụng ở một số trường hợp đã kháng các thuốc alkyl hoá khác. [2]

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ và nhãn thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, bendamustine được dùng cho: [1] [2]

• Bệnh bạch cầu mạn dòng lympho (CLL). [1] [3] [2]
• U lympho không Hodgkin tế bào B thể tiến triển chậm đã tiến triển trong khi hoặc trong vòng 6 tháng sau khi điều trị bằng rituximab hoặc phác đồ có rituximab. [1] [2]

Trong thực hành lâm sàng, phác đồ bendamustine phối hợp với rituximab (thường gọi là phác đồ BR) còn được dùng rộng rãi cho một số u lympho tiến triển chậm và u lympho tế bào áo, theo hướng dẫn điều trị và chỉ định của bác sĩ. Với bệnh bạch cầu mạn dòng lympho, hiện nay nhiều người bệnh được ưu tiên các thuốc nhắm trúng đích đường uống; bendamustine vẫn là một lựa chọn trong một số tình huống.

Hiệu quả theo nghiên cứu

Với bệnh bạch cầu mạn dòng lympho chưa điều trị, bendamustine được phê duyệt dựa trên thử nghiệm ngẫu nhiên so sánh với chlorambucil: nhóm dùng bendamustine có tỷ lệ đáp ứng cao hơn và thời gian bệnh không tiến triển dài hơn. [2]

Với u lympho không Hodgkin tế bào B thể tiến triển chậm đã kháng rituximab, bendamustine dùng đơn độc giúp khối u đáp ứng ở phần lớn người bệnh trong các nghiên cứu một nhánh. [2] Mức lợi ích cụ thể phụ thuộc vào loại bệnh, các điều trị trước đó và thể trạng của từng người.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Các tác dụng phụ thường gặp gồm buồn nôn, nôn, mệt mỏi, sốt, tiêu chảy, táo bón, chán ăn, ho, đau đầu, phát ban và loét miệng. [3] [2] Thuốc gây ức chế tủy xương mạnh: giảm bạch cầu, tiểu cầu và hồng cầu rất thường gặp và có thể nặng; bạch cầu thường xuống thấp nhất vào khoảng tuần thứ ba của chu kỳ. [2]

Hãy báo bác sĩ ngay nếu có:

• Sốt, rét run, ho, đau họng hoặc dấu hiệu nhiễm trùng: nhiễm trùng có thể nặng, kể cả tái hoạt virus viêm gan B, virus cự bào (CMV) và nhiễm trùng cơ hội. [3] [2]
• Khó thở, ngứa, nổi mề đay, sưng mặt môi, chóng mặt trong hoặc sau khi truyền: phản ứng truyền dịch hoặc sốc phản vệ. [2]
• Tiểu ít, đau lưng, co cơ, tim đập bất thường trong những ngày đầu: có thể là hội chứng ly giải khối u, dẫn tới suy thận cấp. [2]
• Phát ban lan rộng, có bóng nước, bong da: phản ứng da nặng, nguy cơ cao hơn khi dùng cùng rituximab hoặc allopurinol. [2]
• Lú lẫn, thay đổi hành vi, yếu một bên người, nhìn mờ mới xuất hiện: dấu hiệu hiếm gặp của bệnh não chất trắng đa ổ tiến triển. [2]
• Vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu: có thể là tổn thương gan. [2]
• Đau, sưng, đỏ tại vị trí truyền: thuốc thoát mạch có thể gây tổn thương mô. [2]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Bendamustine được truyền tại bệnh viện theo chu kỳ. Bác sĩ cho xét nghiệm công thức máu thường xuyên, nhất là trong các chu kỳ đầu, cùng chức năng gan và thận. [2] Tùy kết quả, bác sĩ có thể hoãn chu kỳ hoặc điều chỉnh liều. [2] Người có nguy cơ hội chứng ly giải khối u được uống đủ nước và có thể dùng thuốc phòng ngừa trong tuần đầu. [2] Bác sĩ có thể xét nghiệm virus viêm gan B trước điều trị và cho thuốc phòng nhiễm trùng khi cần. [2]

Bendamustine làm suy giảm miễn dịch kéo dài; người bệnh cần giữ vệ sinh, tránh tiếp xúc người đang ốm và hỏi bác sĩ trước khi tiêm bất kỳ vắc xin nào. Lưu ý thuốc có liên quan đến nguy cơ xuất hiện ung thư khác về sau, gồm một số ung thư da; nên khám da định kỳ. [2]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Thuốc ức chế men gan CYP1A2 (như ciprofloxacin, fluvoxamine) có thể làm tăng nồng độ bendamustine và tăng tác dụng phụ; thuốc gây cảm ứng men này (như omeprazole, hút thuốc lá) có thể làm giảm hiệu quả. [2]
• Dùng cùng allopurinol có thể làm tăng nguy cơ phản ứng da nặng; hãy hỏi bác sĩ. [2]
• Báo bác sĩ mọi thuốc, vitamin, thảo dược đang dùng, và báo nếu có bệnh gan, thận, nhiễm trùng hoặc từng bị viêm gan B. [3]
• Thuốc có thể gây hại cho thai nhi. Cả nam và nữ cần tránh thai hiệu quả trong khi điều trị và một thời gian sau liều cuối theo hướng dẫn của bác sĩ; không cho con bú. Thuốc có thể ảnh hưởng khả năng sinh sản ở nam giới. [3] [2]
• Thuốc có thể gây mệt, chóng mặt; cẩn thận khi lái xe. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Bendamustine được dùng đơn độc hay phối hợp với rituximab trong trường hợp của tôi, và tổng cộng bao nhiêu chu kỳ?
• Vì sao bendamustine phù hợp với tôi hơn các thuốc nhắm trúng đích đường uống?
• Tôi có cần xét nghiệm viêm gan B hoặc uống thuốc phòng nhiễm trùng không?
• Những ngày nào trong chu kỳ tôi dễ bị nhiễm trùng nhất, và khi sốt thì phải làm gì?
• Những thuốc tôi đang dùng, như allopurinol hoặc kháng sinh, có tương tác với bendamustine không?
• Tôi có được tiêm vắc xin trong và sau khi điều trị không?
• Chi phí mỗi chu kỳ là bao nhiêu và bảo hiểm y tế chi trả thế nào?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Bendamustine
2. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Treanda (Bendamustine Hydrochloride) Injection, Solution, Concentrate Treanda (Bendamustine Hydrochloride) Injection, Powder, Lyophilized, For Solution [Cephalon, Llc]
3. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Bendamustine