Xét nghiệm Pap và xét nghiệm HPV

Xét nghiệm Pap và xét nghiệm HPV là gì

Một số chủng nguy cơ cao của vi rút gây u nhú ở người (HPV) có thể gây ung thư cổ tử cung. Trước khi thành ung thư, tế bào cổ tử cung trải qua những biến đổi bất thường gọi là loạn sản; các biến đổi này có thể tự hết hoặc tiến triển. [3] Mục tiêu tầm soát là tìm các biến đổi tiền ung thư này, khi điều trị có thể ngăn ung thư hình thành. [1]

Có ba cách tầm soát chính: [1]

• Xét nghiệm HPV: kiểm tra tế bào cổ tử cung có nhiễm các chủng HPV nguy cơ cao hay không. Có thể hiểu là tìm "nguyên nhân".
• Xét nghiệm Pap (phết tế bào cổ tử cung, tế bào học cổ tử cung): soi tế bào để tìm những thay đổi do HPV gây ra, có thể tiến triển thành ung thư nếu không xử lý. Có thể hiểu là tìm "hậu quả".
• Xét nghiệm phối hợp: làm cả hai trên cùng một mẫu.

Vì sao điều này quan trọng

Tầm soát cổ tử cung cứu được nhiều người. Rất ít người được tầm soát đều đặn bị ung thư cổ tử cung. [1] Ung thư phát hiện sớm thường dễ điều trị hơn; khi có triệu chứng, bệnh có thể đã lan. [1]

Bao lâu làm một lần

Theo khuyến cáo của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ cho người có cổ tử cung và nguy cơ trung bình: [2]

• Bắt đầu từ 25 tuổi, tiếp tục đến ít nhất 65 tuổi.
• Cách ưu tiên: xét nghiệm HPV mỗi 5 năm.
• Có thể thay bằng xét nghiệm phối hợp mỗi 5 năm, hoặc xét nghiệm Pap đơn thuần mỗi 3 năm nếu không có xét nghiệm HPV.
• Có thể dừng sau 65 tuổi nếu đã tầm soát đều và các lần gần nhất bình thường.

Các tổ chức khác có khuyến cáo hơi khác, ví dụ bắt đầu bằng xét nghiệm Pap từ 21 tuổi. [1] Người đã tiêm vắc xin HPV vẫn cần tầm soát, vì vắc xin không phòng được mọi chủng nguy cơ cao. [1] [2] Người nhiễm HIV, suy giảm miễn dịch, từng có kết quả bất thường có thể cần làm dày hơn. [1]

Làm xét nghiệm thế nào

Xét nghiệm thường làm trong lúc khám phụ khoa, chỉ mất vài phút. Bác sĩ đặt mỏ vịt để thấy cổ tử cung rồi dùng bàn chải mềm hoặc que nhỏ lấy tế bào. Cùng một mẫu có thể làm cả xét nghiệm HPV và Pap. Một số nơi cho phép người bệnh tự lấy mẫu. [1] Kết quả thường có sau khoảng 1 đến 3 tuần. [1]

Đọc kết quả thế nào

Xét nghiệm HPV [3]

• Âm tính: không thấy chủng nguy cơ cao, thường làm lại sau 5 năm.
• Dương tính: có chủng nguy cơ cao. Đây không phải là ung thư; bác sĩ sẽ đề nghị bước tiếp theo tùy kết quả cụ thể.

Xét nghiệm Pap [3]

• Bình thường (âm tính với tổn thương trong biểu mô hoặc ác tính).
• Không đạt: mẫu thiếu tế bào hoặc bị che bởi máu, chất nhầy; cần làm lại sau 2 đến 4 tháng.
• Tế bào vảy không điển hình chưa rõ ý nghĩa (ASC-US): bất thường hay gặp nhất, nhiều khi do viêm, nhiễm nấm, thay đổi nội tiết. Bác sĩ thường làm thêm xét nghiệm HPV để phân định.
• Tổn thương biểu mô vảy độ thấp: thường do HPV, hay tự hết.
• Tổn thương độ cao hoặc tế bào tuyến bất thường: cần soi cổ tử cung.

Một kết quả bất thường không có nghĩa là ung thư. Phần lớn người có kết quả bất thường chỉ nhiễm HPV hoặc có biến đổi sớm, có thể theo dõi vì hay tự hết, hoặc điều trị sớm. [3]

Bước tiếp theo có thể là làm lại sau 1 hoặc 3 năm, soi cổ tử cung kèm sinh thiết, hoặc điều trị. [3] Mẫu sinh thiết được xếp mức tân sinh trong biểu mô cổ tử cung (CIN) từ 1 đến 3: mức 1 là nhẹ, thường tự hết và không cần điều trị; mức 2 thường được điều trị bằng cách loại bỏ vùng tế bào bất thường; mức 3 chưa phải ung thư nhưng có thể thành ung thư nên cần điều trị sớm. [3]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Với tuổi của tôi, tôi nên làm xét nghiệm HPV, Pap hay cả hai?
• Kết quả của tôi có nghĩa là gì, và bao lâu tôi cần làm lại?
• Tôi có cần soi cổ tử cung hoặc sinh thiết không?
• Tôi đã tiêm vắc xin HPV, tôi vẫn cần tầm soát đúng không?

Nguồn tham khảo

1. National Cancer Institute, Cervical Cancer Screening: https://www.cancer.gov/types/cervical/screening
2. American Cancer Society, Cervical Cancer Screening Guidelines: https://www.cancer.org/cancer/types/cervical-cancer/detection-diagnosis-staging/cervical-cancer-screening-guidelines.html
3. National Cancer Institute, HPV and Pap Test Results: Next Steps after an Abnormal Cervical Cancer Screening Test: https://www.cancer.gov/types/cervical/understanding-abnormal-hpv-and-pap-test-results