Daunorubicin và cytarabine dạng liposome (Vyxeos)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Daunorubicin và cytarabine dạng liposome là thuốc hoá trị dạng truyền tĩnh mạch, biệt dược gốc là Vyxeos. [1] Đây là sự kết hợp hai thuốc hoá trị quen thuộc trong bệnh bạch cầu cấp dòng tủy, được đóng gói bên trong các liposome (những hạt mỡ rất nhỏ): [1] [2]

• Daunorubicin thuộc nhóm anthracycline, gắn vào ADN, ức chế enzym topoisomerase II và tạo ra các gốc tự do gây tổn thương ADN của tế bào ung thư. [3]
• Cytarabine thuộc nhóm chống chuyển hoá, tác động lên tế bào đang nhân đôi ADN, chủ yếu bằng cách ức chế enzym ADN polymerase. [3]

Hai thuốc được phối hợp theo một tỷ lệ cố định mà trong phòng thí nghiệm cho thấy hiệp đồng tiêu diệt tế bào bạch cầu. Theo dữ liệu trên động vật, các liposome đi vào và lưu lại trong tủy xương, được tế bào bạch cầu ung thư hấp thu nhiều hơn tế bào tủy bình thường. [3] Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI), dạng bào chế này có thể hiệu quả hơn, ít tác dụng phụ hơn và tác dụng kéo dài hơn nên không cần truyền thường xuyên như dạng thông thường. [1]

Lưu ý quan trọng: thuốc này khác các sản phẩm daunorubicin hoặc cytarabine khác và không được dùng thay thế cho nhau, vì cách dùng và liều hoàn toàn khác. [2] [3]

Dùng cho ai

Theo nhãn thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, thuốc được dùng cho người lớn và trẻ em từ 1 tuổi trở lên mới chẩn đoán một trong hai thể bệnh bạch cầu cấp dòng tủy (AML) sau: [3]

• Bệnh bạch cầu cấp dòng tủy liên quan đến điều trị trước đó (t-AML), tức là bệnh xuất hiện sau khi người bệnh từng hoá trị hoặc xạ trị cho một bệnh khác.
• Bệnh bạch cầu cấp dòng tủy có thay đổi liên quan đến rối loạn sinh tủy (AML-MRC).

Việc xác định thể bệnh dựa trên tiền sử điều trị và kết quả xét nghiệm tủy xương, nhiễm sắc thể. Thuốc cũng đang được nghiên cứu trong các loại ung thư khác. [1]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Thử nghiệm then chốt (Study 1) là nghiên cứu ngẫu nhiên, đa trung tâm, nhãn mở, so sánh Vyxeos với phác đồ chuẩn "7+3" (cytarabine và daunorubicin dạng thông thường) ở 309 người bệnh từ 60 đến 75 tuổi mới chẩn đoán hai thể bệnh nói trên. [3]

• Thời gian sống trung vị đạt 9,6 tháng với Vyxeos so với 5,9 tháng với phác đồ 7+3, tương ứng nguy cơ tử vong giảm khoảng 31%. [3]
• Tỷ lệ lui bệnh hoàn toàn là 38% so với 26%. [3]
• Tỷ lệ người bệnh được ghép tế bào gốc tạo máu cao hơn ở nhóm Vyxeos (34% so với 25%). [3]
• Tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân trong 30 ngày đầu là 6% ở nhóm Vyxeos so với 11% ở nhóm 7+3. [3]

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Các tác dụng phụ rất thường gặp gồm chảy máu, sốt kèm giảm bạch cầu trung tính, phát ban, phù, buồn nôn, viêm niêm mạc, tiêu chảy, táo bón, đau cơ xương, mệt mỏi, đau bụng, khó thở, đau đầu, ho, chán ăn, rối loạn nhịp tim, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết, rét run, rối loạn giấc ngủ và nôn. [3] Một số người bị chóng mặt, mơ bất thường, rối loạn thị lực. [2]

Hãy báo bác sĩ ngay hoặc đến cơ sở cấp cứu nếu có:

• Chảy máu bất thường: chảy máu cam, bầm tím, phân đen hoặc có máu, nôn ra máu hoặc chất như bã cà phê. Chảy máu nặng, có thể tử vong, liên quan đến tình trạng giảm tiểu cầu kéo dài. [2] [3]
• Sốt, rét run, đau họng, ho, tiểu buốt hoặc dấu hiệu nhiễm trùng khác. [2]
• Tim đập nhanh, không đều hoặc dồn dập, đau ngực, phù tay chân: thuốc có thể gây độc cho tim. [2] [3]
• Phát ban, nổi mề đay, ngứa, khó thở, khó nuốt: có thể là phản ứng dị ứng. [2] [3]
• Đau, đỏ, sưng, phồng rộp tại chỗ truyền: daunorubicin thoát ra ngoài tĩnh mạch có thể gây hoại tử mô. [2] [3]
• Vàng da, vàng mắt; vòng màu nâu sẫm hoặc vàng quanh mống mắt; mệt lả bất thường. [2]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

• Công thức máu được theo dõi đều đặn cho đến khi hồi phục. [3]
• Chức năng tim được đánh giá trước và trong điều trị. Thuốc không được khuyến cáo cho người có chức năng tim dưới mức bình thường. [3]
• Quá tải đồng: nhãn thuốc liệt kê quá tải đồng trong cơ thể là một tác dụng phụ cần lưu ý; hãy báo bác sĩ nếu có bệnh Wilson (bệnh tích tụ đồng). [3] [2]
• Chức năng gan, thận được theo dõi; báo bác sĩ nếu đã có bệnh tim, gan, thận, rối loạn đông máu, thiếu máu, từng nhồi máu cơ tim hoặc từng xạ trị vùng ngực. [2]
• Giữ đúng mọi lịch hẹn khám và xét nghiệm. [2]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Thuốc độc với tim: dùng cùng có thể làm tăng nguy cơ tổn thương tim; bác sĩ sẽ kiểm tra tim thường xuyên hơn. [3]
• Thuốc độc với gan: chức năng gan sẽ được theo dõi chặt hơn. [3]
• Mang thai: cần thử thai trước khi điều trị. Cả nữ và nam đều phải tránh thai trong khi điều trị và 6 tháng sau liều cuối. Thuốc có thể gây hại cho thai nhi và có thể gây vô sinh ở nam giới. [2]
• Cho con bú: không cho con bú trong khi điều trị và ít nhất 2 tuần sau liều cuối. [2]
• Báo nha sĩ, bác sĩ phẫu thuật rằng đang dùng thuốc này. Báo mọi thuốc, vitamin, thực phẩm chức năng và thảo dược đang dùng. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Thể bệnh bạch cầu cấp dòng tủy của tôi có phù hợp với Vyxeos không, dựa trên những xét nghiệm nào?
• So với phác đồ 7+3, Vyxeos mang lại lợi ích gì cho trường hợp của tôi?
• Tim của tôi có đủ khoẻ để dùng thuốc không, và sẽ được kiểm tra thế nào?
• Tôi sẽ nằm viện bao lâu cho giai đoạn tấn công, và có cần thêm đợt củng cố không?
• Sau điều trị, tôi có phải là người phù hợp để ghép tế bào gốc không?
• Những dấu hiệu chảy máu và nhiễm trùng nào cần đến viện ngay?
• Chi phí điều trị là bao nhiêu và bảo hiểm y tế có chi trả không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Daunorubicin và cytarabine dạng liposome
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Daunorubicin và cytarabine dạng liposome
3. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Vyxeos (Daunorubicin and Cytarabine) Liposome Injection [Jazz Pharmaceuticals]