Trifluridine và tipiracil (Lonsurf)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Trifluridine và tipiracil là thuốc hoá trị dạng uống, gồm hai hoạt chất phối hợp trong cùng một viên. Biệt dược gốc là Lonsurf, do Taiho phát triển và Servier phân phối tại nhiều nước. [1] [2]

Mỗi hoạt chất có một vai trò riêng: [1] [2]

• Trifluridine có cấu trúc giống thymidine, một "viên gạch" tạo nên ADN. Khi đi vào tế bào, trifluridine bị gắn nhầm vào ADN, khiến ADN không sao chép được và tế bào ngừng phân chia.

• Tipiracil ức chế men thymidine phosphorylase, làm chậm quá trình cơ thể phân huỷ trifluridine. Nhờ đó trifluridine tồn tại lâu hơn trong cơ thể và tiêu diệt được nhiều tế bào ung thư hơn.

Vì cơ chế này, thuốc vẫn có thể có tác dụng ở những khối u đã kháng các thuốc hoá trị nhóm fluoropyrimidine khác như fluorouracil hoặc capecitabine.

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI), trifluridine và tipiracil được dùng cho người trưởng thành bị: [1]

• Ung thư đại trực tràng di căn: dùng đơn trị hoặc phối hợp với bevacizumab ở người đã điều trị bằng fluoropyrimidine, oxaliplatin, irinotecan và thuốc ức chế VEGF. Nếu khối u không có đột biến KRAS, người bệnh cũng cần đã dùng thuốc ức chế EGFR.

• Ung thư biểu mô tuyến dạ dày hoặc vùng nối dạ dày thực quản di căn: dùng ở người đã qua ít nhất hai bước điều trị, gồm hoá trị có fluoropyrimidine và platinum, taxane hoặc irinotecan, và trong một số trường hợp là thuốc nhắm trúng đích HER2.

MedlinePlus lưu ý thuốc cũng dùng cho người ung thư đại trực tràng di căn không thể nhận các thuốc hoá trị khác. [2] Thuốc cũng đang được nghiên cứu cho các loại ung thư khác. [1]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Trifluridine và tipiracil được phê duyệt dựa trên các thử nghiệm ngẫu nhiên ở người bệnh đã qua nhiều bước điều trị trước. Ở giai đoạn này, lựa chọn điều trị thường không còn nhiều, và thuốc giúp kéo dài thời gian sống so với chăm sóc hỗ trợ đơn thuần. Việc phối hợp thêm bevacizumab trong ung thư đại trực tràng được phê duyệt dựa trên lợi ích bổ sung so với trifluridine và tipiracil đơn thuần. [1] [2]

Mục tiêu điều trị ở các bước muộn thường là kiểm soát bệnh và kéo dài thời gian sống trong khi giữ chất lượng sống. Mức lợi ích ở mỗi người khác nhau, phụ thuộc vào thể trạng, các thuốc đã dùng và khả năng dung nạp. Bác sĩ sẽ đánh giá bằng chụp chiếu định kỳ.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Các tác dụng phụ hay gặp gồm buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau bụng, táo bón, rụng tóc, thay đổi vị giác, chán ăn, loét hoặc sưng trong miệng, thiếu năng lượng, mệt mỏi nhiều, đau cơ hoặc xương và đau đầu. [2]

Tác dụng phụ quan trọng nhất là giảm tế bào máu, đặc biệt là giảm bạch cầu trung tính và thiếu máu, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và mệt mỏi. Hãy báo bác sĩ nếu bạn từng bị giảm bạch cầu, thiếu máu, rối loạn chảy máu hoặc có bệnh gan, bệnh thận. [2]

Hãy gọi bác sĩ ngay hoặc đến cấp cứu nếu có: [2]

• Sốt, đau nhức người, ớn lạnh hoặc dấu hiệu nhiễm trùng khác.

• Buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc đau bụng nặng hoặc không đỡ.

• Yếu người, da xanh xao, khó thở.

• Đau ngực, đau khi hít sâu, ho ra máu.

• Chảy máu hoặc bầm tím bất thường.

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Bác sĩ sẽ xét nghiệm công thức máu trước mỗi chu kỳ và trong chu kỳ khi cần. Nếu bạch cầu hoặc tiểu cầu giảm nhiều, chu kỳ tiếp theo có thể được hoãn, giảm liều hoặc dùng thêm thuốc hỗ trợ tạo bạch cầu. Đây là điều chỉnh thường gặp và không có nghĩa là điều trị thất bại.

Thuốc được uống theo chu kỳ có những ngày dùng thuốc và những ngày nghỉ, thường uống cùng bữa ăn. [2] Hãy uống đúng lịch bác sĩ đưa ra; không uống bù nếu quên hoặc nôn sau khi uống, trừ khi bác sĩ dặn khác. Rửa tay sau khi cầm viên thuốc.

Nếu dùng cùng bevacizumab, người bệnh cần được theo dõi thêm huyết áp và đạm trong nước tiểu theo lịch của thuốc phối hợp.

Tương tác và lưu ý khi dùng

Hãy cho bác sĩ và dược sĩ biết mọi thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vitamin, thực phẩm chức năng và thảo dược bạn đang dùng hoặc định dùng. [2]

Thuốc có thể gây hại cho thai nhi. Phụ nữ cần thử thai trước khi bắt đầu và dùng biện pháp tránh thai trong thời gian điều trị và 6 tháng sau lần dùng cuối. Nam giới có bạn tình có khả năng mang thai cần dùng bao cao su trong thời gian điều trị và 3 tháng sau khi kết thúc. Hãy báo bác sĩ nếu đang cho con bú. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Tôi có nên dùng thêm bevacizumab cùng trifluridine và tipiracil không?

• Lịch uống thuốc và ngày nghỉ trong mỗi chu kỳ của tôi như thế nào?

• Tôi cần xét nghiệm máu vào những thời điểm nào?

• Nếu sốt khi đang dùng thuốc, tôi nên liên hệ ai và đến đâu?

• Có thử nghiệm lâm sàng nào phù hợp với tôi ở giai đoạn này không?

• Chi phí thuốc mỗi chu kỳ và mức bảo hiểm y tế chi trả thế nào?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Trifluridine và tipiracil
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Trifluridine và tipiracil