Megestrol (Megace)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Megestrol (dạng muối megestrol acetate) là thuốc nội tiết dùng đường uống, biệt dược gốc là Megace. [1] [2] Theo MedlinePlus, các biệt dược Megace và Megace ES đã ngừng lưu hành; hiện thuốc chủ yếu có ở dạng generic. [2] Cơ sở dữ liệu Drugs@FDA cũng ghi viên nén Megace của hãng Bristol Myers Squibb đã ngừng lưu hành tại Hoa Kỳ, không phải vì lý do an toàn hay hiệu quả. [4] Thuốc có dạng viên nén và dạng hỗn dịch uống; trong ung thư, dạng viên nén là dạng được phê duyệt. [1] [2] [3]

Megestrol acetate là dạng tổng hợp của hormone progesterone. Thuốc làm thay đổi cân bằng hormone trong cơ thể, khiến cơ thể tạo ra ít hơn những hormone mà một số loại ung thư cần để phát triển; thuốc cũng có thể tương tác với các hormone khác hoặc trực tiếp làm tế bào ung thư ngừng phát triển. [1] [2]

Dùng cho ai

Theo NCI và nhãn thuốc viên nén megestrol acetate, thuốc được dùng để điều trị giảm nhẹ (palliative) cho:

• Ung thư vú giai đoạn tiến triển. [1] [3]
• Ung thư nội mạc tử cung giai đoạn tiến triển (ung thư bắt đầu ở lớp niêm mạc tử cung). [1] [2] [3]

"Giai đoạn tiến triển" ở đây gồm bệnh tái phát, không mổ được hoặc đã di căn. [3] Mục tiêu là làm giảm triệu chứng và nỗi khổ do bệnh gây ra. [2] Nhãn thuốc nhấn mạnh megestrol không thay thế các phương pháp điều trị đã được công nhận như phẫu thuật, xạ trị hoặc hoá trị, và không khuyến cáo dùng cho các loại ung thư khác. [3]

Dạng hỗn dịch uống được dùng cho một chỉ định khác: chán ăn, suy dinh dưỡng và sụt cân nặng ở người bệnh AIDS. [2] Megestrol đôi khi cũng được dùng ngoài chỉ định để cải thiện tình trạng suy dinh dưỡng ở người bệnh ung thư; hãy trao đổi kỹ với bác sĩ về lợi ích và nguy cơ trong trường hợp này. [2]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Megestrol là một thuốc nội tiết đã được dùng từ lâu. Các nguồn chính thức hiện có (NCI, MedlinePlus, nhãn thuốc FDA) xác nhận chỉ định điều trị giảm nhẹ trong ung thư vú và ung thư nội mạc tử cung tiến triển, nhưng không cung cấp số liệu thử nghiệm cụ thể về tỷ lệ đáp ứng hay thời gian sống thêm. [1] [2] [3]

Ngày nay, với ung thư vú dương tính thụ thể nội tiết, đã có nhiều thuốc nội tiết và thuốc nhắm trúng đích mới hơn; megestrol thường được cân nhắc ở các bước sau. Với ung thư nội mạc tử cung, liệu pháp progestin như megestrol vẫn là một lựa chọn nội tiết. Bác sĩ sẽ giải thích vị trí của thuốc trong kế hoạch điều trị của từng người. Thuốc cũng đang được nghiên cứu cho các bệnh và loại ung thư khác. [1]

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Tăng cân là tác dụng phụ thường gặp, liên quan đến cảm giác thèm ăn tăng chứ không nhất thiết do giữ nước. [3] Một số người bị liệt dương, giảm ham muốn tình dục, chảy máu âm đạo bất thường, khó ngủ, đầy hơi, phát ban. [2] Thuốc có thể làm rối loạn chu kỳ kinh nguyệt. [2]

Thuốc có hoạt tính giống corticoid, nên khi dùng kéo dài có thể gây tiểu đường mới, làm tiểu đường sẵn có nặng hơn, hội chứng Cushing, hoặc suy tuyến thượng thận (khi đang dùng hoặc khi ngừng thuốc). Suy tuyến thượng thận không được nhận biết có thể gây tử vong. [3]

Hãy gọi bác sĩ ngay hoặc đi cấp cứu nếu có:

• Buồn nôn, nôn, chóng mặt, yếu mệt, tụt huyết áp: có thể là dấu hiệu suy tuyến thượng thận, nhất là khi đang ốm, có phẫu thuật, nhiễm trùng, hoặc vừa ngừng thuốc. [2] [3]
• Khát nhiều, tiểu nhiều, đói nhiều, nhìn mờ: dấu hiệu tăng đường huyết. [2] [3]
• Đau chân, khó thở, đau ngực dữ dội như bị đè ép: có thể là cục máu đông hoặc nhồi máu cơ tim. [2] [3]
• Nói khó, tê yếu một bên tay hoặc chân: có thể là đột quỵ. [2]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Người bệnh ung thư tái phát hoặc di căn dùng megestrol cần được theo dõi sát. [3] Bác sĩ có thể cho xét nghiệm đường huyết và theo dõi cân nặng. [2] [3] Ở người dùng thuốc lâu dài, khi gặp tình trạng căng thẳng cơ thể như phẫu thuật, nhiễm trùng nặng, bác sĩ có thể cân nhắc bổ sung corticoid tác dụng nhanh; nếu có triệu chứng nghi suy tuyến thượng thận, cần làm xét nghiệm. [3]

Uống thuốc vào khoảng cùng giờ mỗi ngày theo đúng chỉ dẫn. Nếu dùng dạng hỗn dịch, lắc kỹ trước khi dùng; dạng hỗn dịch đậm đặc và hỗn dịch thường có liều khác nhau, không tự đổi từ dạng này sang dạng kia. Không tự ý ngừng thuốc. [2] Nếu quên liều và đã gần đến giờ uống liều sau, bỏ qua liều quên, không uống gấp đôi. [2]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Tiền sử cục máu đông: cần thận trọng; báo bác sĩ nếu từng bị cục máu đông ở bất kỳ đâu, đột quỵ, tiểu đường, bệnh thận hoặc gan. [2] [3]
• Mang thai: thuốc có thể gây hại cho thai nhi. Thuốc có thể làm rối loạn kinh nguyệt nhưng không được coi đó là không thể có thai; cần dùng biện pháp tránh thai tin cậy. [2] [3]
• Cho con bú: không cho con bú khi đang dùng thuốc. [2]
• Người từ 65 tuổi: hãy bàn với bác sĩ về lợi ích và nguy cơ; người cao tuổi thường không nên dùng megestrol chỉ để điều trị chán ăn, sụt cân. [2]
• Phẫu thuật: báo bác sĩ phẫu thuật hoặc nha sĩ rằng mình đang hoặc vừa dùng megestrol. [2]
• Báo bác sĩ và dược sĩ mọi thuốc kê đơn, không kê đơn, vitamin, thảo dược đang dùng. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Vì sao megestrol được chọn cho tôi lúc này, và mục tiêu điều trị là gì?
• Có những thuốc nội tiết hoặc thuốc nhắm trúng đích nào khác phù hợp với tôi không?
• Tôi có tiền sử cục máu đông hoặc tiểu đường; dùng megestrol có an toàn không?
• Tôi cần theo dõi đường huyết và cân nặng thế nào?
• Nếu tôi bị ốm nặng hoặc cần phẫu thuật, có cần báo trước về việc đang dùng megestrol không?
• Khi muốn ngừng thuốc, tôi có cần giảm dần không?
• Chi phí điều trị ra sao, bảo hiểm y tế có chi trả không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Megestrol
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Megestrol
3. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Megestrol Acetate Tablet [Teva Pharmaceuticals USA, Inc.]
4. Drugs@FDA: Megace viên nén, hồ sơ NDA 016979