Dấu hiệu u lympho giai đoạn đầu là gì?

Ung thư u lympho giai đoạn đầu có thể biểu hiện bằng hạch to không đau, kéo dài hoặc các triệu chứng toàn thân như sốt không rõ nguyên nhân, ra mồ hôi đêm, sụt cân. Tuy nhiên, nhiều người gần như không có triệu chứng rõ rệt, và dấu hiệu ban đầu rất khác nhau tùy loại u lympho cũng như vị trí bệnh xuất hiện.

U lympho là ung thư của hệ bạch huyết, thường bắt đầu từ tế bào lympho, một loại bạch cầu tham gia bảo vệ cơ thể. Có nhiều thể bệnh khác nhau, thường được xếp thành u lympho Hodgkin và u lympho không Hodgkin. Vì vậy, một triệu chứng đơn lẻ không thể tự khẳng định bệnh, nhưng những thay đổi kéo dài hoặc tăng dần cần được khám sớm.

Hạch to kéo dài là dấu hiệu thường gặp nhất

Hạch bạch huyết là những cấu trúc nhỏ thuộc hệ miễn dịch, có ở cổ, dưới hàm, nách, bẹn và nhiều vị trí sâu trong ngực, bụng. Khi bị viêm họng, viêm da hoặc nhiễm trùng, hạch có thể to lên tạm thời rồi giảm sau khi bệnh khỏi. Ngược lại, hạch liên quan đến u lympho thường có một số đặc điểm đáng lưu ý:

1. Hạch to dần và tồn tại dai dẳng.

2. Hạch thường không đau, dù một số trường hợp vẫn có cảm giác căng tức hoặc khó chịu.

3. Hạch có thể nằm ở cổ, hố thượng đòn, nách hoặc bẹn. Người bệnh cũng có thể không sờ thấy nếu hạch nằm sâu trong ngực hoặc ổ bụng.

4. Có thể xuất hiện nhiều vùng hạch to cùng lúc, nhưng cũng có trường hợp chỉ có một vùng hạch.

Việc hạch to không đồng nghĩa với ung thư. Nhiễm trùng, bệnh tự miễn, lao, phản ứng sau dùng thuốc và nhiều tình trạng lành tính khác cũng có thể làm hạch lớn lên. Điều cần quan tâm là hạch không giảm theo thời gian, phát triển nhanh, tái xuất hiện, kèm triệu chứng toàn thân hoặc có vị trí bất thường như hạch trên xương đòn.

U lympho cũng có thể xuất hiện ngoài hạch, nghĩa là ở cơ quan khác. Chẳng hạn, một nghiên cứu về u lympho nguyên phát ở vú nam ghi nhận bệnh có thể được phát hiện khi còn ở giai đoạn I, cho thấy vị trí biểu hiện ban đầu không phải lúc nào cũng là các hạch cổ hay nách dễ nhận biết [1]. Đây là thể hiếm, nhưng nhấn mạnh rằng bất kỳ khối u, vùng sưng hoặc thay đổi bất thường kéo dài nào cũng nên được bác sĩ đánh giá.

Các triệu chứng toàn thân cần chú ý

Một nhóm biểu hiện bác sĩ thường hỏi khi đánh giá u lympho được gọi là triệu chứng B. Đây không phải là dấu hiệu chỉ có ở u lympho, nhưng có ý nghĩa vì có thể gợi ý bệnh đang hoạt động rõ hơn. Các triệu chứng gồm:

1. Sốt không rõ nguyên nhân, đặc biệt sốt lặp lại mà không tìm được ổ nhiễm trùng.

2. Ra mồ hôi đêm nhiều, có thể phải thay áo hoặc thay ga vì ướt.

3. Sụt cân không chủ ý trong thời gian ngắn.

Ngoài ra, người bệnh có thể thấy mệt nhiều, giảm sức chịu đựng khi làm việc, chán ăn, ngứa da lan tỏa không giải thích được hoặc cảm giác đầy bụng sớm. Các biểu hiện này khá không đặc hiệu, nghĩa là chúng cũng thường gặp trong nhiều bệnh lý khác như nhiễm trùng kéo dài, rối loạn tuyến giáp, căng thẳng tâm lý, thiếu máu hay bệnh tiêu hóa.

Điều quan trọng là quan sát diễn tiến. Mệt mỏi vài ngày sau mất ngủ khác với tình trạng mệt tăng dần, kéo dài, kèm hạch to hoặc sốt, sụt cân. Thông tin chung an toàn là người bệnh nên ghi lại thời điểm bắt đầu triệu chứng, vị trí hạch, mức độ sốt, thay đổi cân nặng và thuốc đang dùng để giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn.

Triệu chứng phụ thuộc vào vị trí u lympho

Không phải mọi u lympho đều bắt đầu bằng hạch nổi ngoài da. Khi hạch hoặc tổn thương nằm ở sâu trong cơ thể, dấu hiệu có thể kín đáo hơn và dễ nhầm với bệnh thông thường.

Nếu hạch trong lồng ngực lớn, người bệnh có thể ho kéo dài, khó thở, đau hoặc tức ngực. Nếu bệnh ở ổ bụng, triệu chứng có thể là đau bụng âm ỉ, bụng chướng, nhanh no, buồn nôn, thay đổi đi tiêu hoặc sờ thấy bụng to. Khi lách to, người bệnh đôi khi cảm thấy nặng hoặc căng vùng bụng trên bên trái.

U lympho ở xương có thể gây đau xương tại chỗ kéo dài, thường không tương xứng với chấn thương nhẹ hoặc không rõ nguyên nhân. Nghiên cứu về u lympho tế bào B lớn lan tỏa nguyên phát tại xương cho thấy đây là một thể u lympho ngoài hạch hiếm gặp, với biểu hiện lâm sàng không đồng nhất [4]. Vì thế, đau xương dai dẳng, đặc biệt đau tăng lên hoặc kèm sưng vùng xương, cần được thăm khám thay vì chỉ tự dùng thuốc giảm đau kéo dài.

Hiếm hơn, u lympho có thể liên quan đến cột sống hoặc vùng ngoài màng cứng, tức mô nằm quanh tủy sống. Các ca bệnh được báo cáo có biểu hiện đau lan theo rễ thần kinh, yếu hai chân cấp tính hoặc triệu chứng dễ bị nhầm với bệnh thoái hóa cột sống hay tụ máu [2]. Người có đau lưng mới xuất hiện và tăng nhanh, yếu hoặc tê chân, đi lại khó, rối loạn tiểu tiện hay đại tiện cần đi cấp cứu ngay. Đây là dấu hiệu thần kinh cần xử trí khẩn, không nên chờ theo dõi tại nhà.

Một báo cáo rất hiếm về u lympho Burkitt còn mô tả yếu cơ gốc chi tiến triển nhanh là biểu hiện đầu tiên, đi kèm hạch nách và lách to [3]. Dù tình huống này không phổ biến, nó cho thấy triệu chứng của u lympho có thể đa dạng; bác sĩ cần kết hợp khám toàn thân, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh thay vì dựa vào một dấu hiệu duy nhất.

Khi nào nên đi khám và làm sao xác định chẩn đoán?

Bạn nên đặt lịch khám sớm nếu có hạch to kéo dài, hạch tăng kích thước, nhiều vùng hạch to, sốt không rõ nguyên nhân, ra mồ hôi đêm, sụt cân, mệt nhiều, đau bụng kéo dài, đau xương dai dẳng hoặc một khối bất thường ở bất kỳ vị trí nào. Khám sớm không có nghĩa là chắc chắn mắc ung thư, mà giúp loại trừ những nguyên nhân cần điều trị và tránh chậm trễ nếu có bệnh nghiêm trọng.

Bác sĩ thường sẽ hỏi kỹ diễn tiến triệu chứng, khám các vùng hạch, gan lách, đánh giá tình trạng toàn thân và chỉ định xét nghiệm phù hợp. Xét nghiệm máu hoặc chụp chiếu có thể gợi ý bất thường, nhưng không thể tự xác định chính xác loại u lympho. Chẩn đoán thường cần lấy mô hạch hoặc mô tổn thương để giải phẫu bệnh. Đây là bước quan trọng vì tên thể bệnh quyết định hướng điều trị và tiên lượng.

Không nên tự kết luận từ việc sờ thấy một hạch nhỏ, cũng không nên chỉ dùng thuốc kháng sinh, thuốc nam hoặc thuốc giảm đau kéo dài mà chưa tìm nguyên nhân. Mỗi trường hợp là khác nhau, và nhiều người có hạch to lành tính. Nếu bạn đang có dấu hiệu đáng lo, hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị hoặc bác sĩ chuyên khoa huyết học ung bướu để được khám, làm xét nghiệm và tư vấn phù hợp.

Nguồn tham khảo

1. Clinicopathological Characteristics and Survival Outcomes of Male Breast Lymphoma. PMC
2. Challenges in diagnosing malignant lymphoma involving the spine: illustrative cases. PMC
3. Paraneoplastic Myopathy as a Possible Initial Presentation of Sporadic Burkitt Lymphoma in an Immunocompetent Adult: A Case Report. PMC
4. Clinical Characteristics and Prognostic Factors of Primary Bone Diffuse Large B‐Cell Lymphoma: A Retrospective Study. PMC