Dấu hiệu ung thư buồng trứng giai đoạn đầu là gì?

Ung thư buồng trứng giai đoạn đầu thường không có dấu hiệu thật sự đặc hiệu, hoặc triệu chứng rất nhẹ và dễ bị nhầm với rối loạn tiêu hóa, tiết niệu hay phụ khoa thông thường. Những biểu hiện cần lưu ý nhất là chướng bụng kéo dài, nhanh no, đau vùng bụng dưới hoặc vùng chậu, và thay đổi thói quen đi tiểu, đặc biệt khi chúng mới xuất hiện, lặp lại và không tự giảm.

Khó khăn lớn là các triệu chứng ban đầu thường mơ hồ. Đây cũng là lý do ung thư buồng trứng có thể được phát hiện muộn hơn so với mong muốn, trong khi hiện chưa có chiến lược sàng lọc hiệu quả cho toàn bộ phụ nữ không có nguy cơ cao [1]. Tuy vậy, có triệu chứng không đồng nghĩa chắc chắn là ung thư. Phần lớn trường hợp có thể liên quan đến bệnh lành tính, nhưng việc đi khám sớm giúp tìm nguyên nhân đúng và không bỏ sót bệnh quan trọng.

Vì sao ung thư buồng trứng giai đoạn đầu khó nhận biết?

Buồng trứng nằm sâu trong vùng chậu, bên trong ổ bụng. Khi khối u còn nhỏ, nó có thể chưa gây đau rõ hoặc chưa tạo ra thay đổi có thể nhìn thấy bên ngoài. Vì vậy, cơ thể đôi khi chỉ phát ra những tín hiệu rất chung chung như cảm giác đầy bụng hoặc mệt hơn bình thường.

Các triệu chứng này lại rất giống nhiều tình trạng quen thuộc như rối loạn tiêu hóa, táo bón, hội chứng ruột kích thích, viêm dạ dày, u xơ tử cung, u nang buồng trứng lành tính hoặc nhiễm trùng đường tiểu. Một số người có thể nghĩ rằng đó chỉ là thay đổi do ăn uống, căng thẳng, chu kỳ kinh nguyệt hoặc tuổi tiền mãn kinh.

Tổng quan nghiên cứu về phát hiện ung thư buồng trứng cũng nhấn mạnh rằng triệu chứng sớm thường không rõ ràng, đồng thời chưa có phương pháp sàng lọc cộng đồng đủ hiệu quả để áp dụng thường quy cho mọi người [1]. Vì thế, điều quan trọng không phải là tự chẩn đoán dựa vào một triệu chứng đơn lẻ, mà là nhận ra một kiểu thay đổi mới, dai dẳng hoặc tiến triển theo thời gian.

Những dấu hiệu cần chú ý

Các dấu hiệu dưới đây có thể gặp trong ung thư buồng trứng, nhưng cũng có thể do nhiều nguyên nhân không phải ung thư gây ra. Bạn nên để ý đặc biệt nếu triệu chứng xuất hiện thường xuyên hơn bình thường, kéo dài, trở nên nặng dần hoặc làm ảnh hưởng sinh hoạt.

Chướng bụng, bụng to dần hoặc cảm giác đầy căng bụng. Người bệnh có thể thấy quần áo vùng eo chật hơn, bụng căng dù không ăn nhiều, cảm giác nặng bụng hoặc có hơi. Chướng bụng do tiêu hóa thường có thể thay đổi theo bữa ăn hoặc giảm sau khi đi ngoài. Ngược lại, chướng bụng kéo dài, tái diễn nhiều hoặc tăng dần nên được đánh giá y tế.

Nhanh no, chán ăn hoặc khó ăn đủ bữa. Có người chỉ ăn một lượng nhỏ đã thấy no, đầy tức, buồn nôn nhẹ hoặc không muốn ăn. Triệu chứng này có thể do nhiều bệnh lý tiêu hóa, nhưng nếu đi kèm chướng bụng, đau vùng chậu hoặc sút cân không chủ ý thì cần đi khám.

Đau vùng bụng dưới, vùng chậu hoặc đau lưng dưới. Cơn đau có thể âm ỉ, cảm giác nặng tức, căng kéo hoặc đau không rõ vị trí. Đau cũng có thể liên quan đến kinh nguyệt, bệnh cơ xương khớp, lạc nội mạc tử cung, viêm vùng chậu hay các bệnh tiêu hóa. Tuy nhiên, đau mới xuất hiện, kéo dài hoặc không liên quan rõ với chu kỳ kinh cần được bác sĩ đánh giá.

Đi tiểu nhiều lần, tiểu gấp hoặc cảm giác căng tức bàng quang. Khối bất thường trong vùng chậu có thể gây cảm giác chèn ép bàng quang. Dù vậy, nhiễm trùng tiểu, đái tháo đường, uống nhiều nước, dùng thuốc lợi tiểu và một số bệnh phụ khoa cũng có thể tạo ra triệu chứng tương tự.

Thay đổi thói quen đi tiêu. Táo bón mới xuất hiện, tiêu chảy kéo dài, cảm giác đi tiêu không hết hoặc khó chịu vùng bụng có thể xảy ra. Đây không phải dấu hiệu đặc hiệu, nhưng cần lưu ý nếu đi kèm các biểu hiện vùng bụng chậu khác.

Mệt mỏi, sút cân không chủ ý hoặc cảm giác sức khỏe giảm đi. Đây là những dấu hiệu chung, có thể gặp trong nhiều bệnh. Đặc biệt, sụt cân không chủ ý cùng chán ăn, nhanh no và bụng to dần là lý do nên khám sớm.

Ra huyết âm đạo bất thường. Một số người có thể bị rong huyết, ra máu giữa kỳ kinh, thay đổi rõ rệt kiểu hành kinh, hoặc ra huyết sau mãn kinh. Ra huyết bất thường không phải biểu hiện điển hình duy nhất của ung thư buồng trứng, nhưng luôn cần được khám phụ khoa để tìm nguyên nhân.

Khi nào nên đi khám ngay?

Bạn nên đặt lịch khám phụ khoa hoặc khám bác sĩ đa khoa nếu có một hay nhiều triệu chứng kể trên và chúng kéo dài, tái diễn thường xuyên, tăng dần, hoặc khác hẳn tình trạng thường ngày của bạn. Đừng chờ đến khi đau nhiều mới đi khám, vì triệu chứng sớm có thể chỉ là khó chịu nhẹ.

Cần đi khám sớm hơn nếu bạn thuộc nhóm có nguy cơ cao hơn, chẳng hạn có người thân ruột thịt từng mắc ung thư buồng trứng, ung thư vú, ung thư đại trực tràng hoặc một số ung thư liên quan tính di truyền. Người đã biết mình mang biến đổi gen làm tăng nguy cơ ung thư cũng cần tuân theo kế hoạch theo dõi riêng của bác sĩ. Mỗi gia đình và mỗi cá nhân có mức nguy cơ khác nhau, nên không nên tự so sánh tình trạng của mình với người khác.

Nếu đau bụng dữ dội đột ngột, bụng căng nhanh, nôn nhiều, ngất, khó thở, ra máu âm đạo nhiều hoặc sức khỏe suy giảm nhanh, cần đến cơ sở y tế cấp cứu. Những biểu hiện này không khẳng định ung thư, nhưng có thể là dấu hiệu của một vấn đề cấp tính cần xử trí.

Bác sĩ sẽ kiểm tra như thế nào và bạn nên chuẩn bị gì?

Khi đi khám, bác sĩ thường hỏi kỹ thời điểm khởi phát, tần suất, mức độ khó chịu, thay đổi cân nặng, kinh nguyệt, tiền sử bệnh cá nhân và tiền sử ung thư trong gia đình. Khám phụ khoa có thể giúp phát hiện một số bất thường ở vùng chậu, nhưng không phải lúc nào cũng đủ để kết luận.

Tùy triệu chứng và nguy cơ, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm vùng chậu, xét nghiệm máu hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác. Một dấu ấn trong máu như CA 125 có thể được xem xét trong một số tình huống, nhưng không phải xét nghiệm có thể tự nó xác định ung thư. Các phương pháp mới, bao gồm việc kết hợp dấu ấn máu, dữ liệu xét nghiệm thường quy, hình ảnh siêu âm và tín hiệu phân tử, đang được nghiên cứu để cải thiện phân tầng nguy cơ. Tuy nhiên, các mô hình này vẫn cần được kiểm chứng thêm trước khi áp dụng rộng rãi [1].

Bạn có thể chuẩn bị một ghi chú ngắn về triệu chứng: bắt đầu từ khi nào, xảy ra vào thời điểm nào trong ngày, có liên quan bữa ăn hay kinh nguyệt không, điều gì làm đỡ hoặc nặng hơn. Thông tin này giúp bác sĩ nhận diện kiểu triệu chứng tốt hơn.

Quan trọng nhất, đừng tự kết luận rằng chướng bụng hay đau vùng chậu là ung thư, nhưng cũng không nên xem nhẹ khi cơ thể có thay đổi dai dẳng. Mỗi trường hợp là khác nhau. Nếu bạn đang có triệu chứng đáng lo hoặc có tiền sử gia đình liên quan, hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị hoặc bác sĩ phụ khoa để được đánh giá phù hợp.

Nguồn tham khảo

1. Artificial intelligence in ovarian cancer prevention and control: a brief review of detection, treatment, and equity (2021–2026). PMC