Lomustine (CeeNU, Gleostine)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Lomustine (còn gọi là CCNU) là thuốc hoá trị dạng viên nang uống, thuộc nhóm alkyl hoá. Tại Hoa Kỳ, biệt dược hiện hành là Gleostine; trước đây thuốc được bán dưới tên CeeNU. [1] [2] Lomustine làm chậm hoặc ngừng sự phát triển của tế bào ung thư trong cơ thể. [2]

Lomustine có cách dùng khác hẳn hầu hết các thuốc uống khác: người bệnh chỉ uống một liều duy nhất cho mỗi đợt, và các đợt cách nhau nhiều tuần. Mỗi lần nhà thuốc chỉ phát đủ số viên cho một liều; liều đó có thể gồm nhiều loại viên khác màu và phải được uống cùng lúc. [2] [3] Uống quá nhiều hoặc uống thường xuyên hơn chỉ định có thể gây độc tính tử vong. [2] [3]

Dùng cho ai

Theo nhãn thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, lomustine được dùng cho: [3]

• U não, cả u não nguyên phát và u não di căn, sau khi người bệnh đã được phẫu thuật và/hoặc xạ trị phù hợp.
• U lympho Hodgkin, phối hợp với các thuốc hoá trị khác, khi bệnh tiến triển sau hoá trị ban đầu.

Lomustine có thể được dùng đơn độc hoặc phối hợp với các thuốc khác, và cũng đang được nghiên cứu trong các loại ung thư khác. [1] Một ưu điểm của lomustine trong điều trị u não là thuốc dạng uống, giúp người bệnh hạn chế phải nhập viện để truyền thuốc.

Hiệu quả theo nghiên cứu

Lomustine là một thuốc hoá trị lâu đời trong điều trị u não và u lympho Hodgkin. [1] [3] Nhãn thuốc hiện hành không trình bày số liệu từ các thử nghiệm lâm sàng cụ thể, vì vậy bài viết này không nêu con số hiệu quả.

Trong thực tế, lợi ích của lomustine phụ thuộc nhiều vào loại u não (ví dụ u thần kinh đệm độ thấp hay độ cao), các đặc điểm phân tử của khối u, những điều trị trước đó và thể trạng của người bệnh. Người bệnh nên hỏi bác sĩ về mục tiêu cụ thể của điều trị (kiểm soát bệnh, kéo dài thời gian sống, giảm triệu chứng) và khả năng đáp ứng trong trường hợp của mình.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Tác dụng phụ thường gặp gồm ức chế tủy xương muộn, buồn nôn, nôn, loét miệng và rụng tóc. [3] Người bệnh cũng có thể chán ăn, mệt mỏi, da xanh, ngất, đi đứng không vững, nói lắp. [2]

Ức chế tủy xương muộn là cảnh báo quan trọng nhất: số lượng tế bào máu thường giảm khoảng 4 đến 6 tuần sau khi uống và kéo dài 1 đến 2 tuần, có thể gây nhiễm trùng và chảy máu tử vong. Giảm tiểu cầu thường nặng hơn giảm bạch cầu. Tình trạng này tích luỹ, tức là nặng hơn và kéo dài hơn qua các đợt. [3]

Hãy báo bác sĩ ngay nếu có:

• Sốt, đau họng, ho kéo dài, nghẹt mũi hoặc dấu hiệu nhiễm trùng; chảy máu, bầm tím bất thường, phân đen hoặc có máu, nôn ra máu hoặc chất như bã cà phê. [2]
• Khó thở, ho khan, đau ngực, thở khò khè: lomustine có thể gây thâm nhiễm và xơ phổi. [2] [3]
• Tiểu ít, phù mặt, tay chân: dấu hiệu tổn thương thận. [2] [3]
• Vàng da, vàng mắt: dấu hiệu tổn thương gan. [2] [3]
• Lú lẫn, thay đổi hoặc mất thị lực đột ngột: thuốc có thể gây teo thần kinh thị giác, rối loạn thị lực, thậm chí mù. [2] [3]

Dùng lomustine lâu dài có thể gây bệnh bạch cầu cấp và hội chứng rối loạn sinh tủy. [3] [2]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

• Công thức máu: được theo dõi ít nhất 6 tuần sau mỗi liều; liều lần sau được điều chỉnh dựa trên mức thấp nhất của tế bào máu ở lần trước. [3]
• Chức năng phổi: đo trước khi bắt đầu và lặp lại thường xuyên; thuốc bị ngừng vĩnh viễn nếu chẩn đoán xơ phổi. [3]
• Chức năng gan, thận: được theo dõi định kỳ. [3]
• Giữ đúng mọi lịch hẹn khám và xét nghiệm trước, trong và sau điều trị. [2]

Cách dùng an toàn tại nhà: [2]

• Uống thuốc lúc đói, nuốt nguyên viên, không bẻ, nhai hay nghiền.
• Đeo găng tay cao su khi cầm viên thuốc; nếu bột thuốc dính vào da, rửa ngay bằng xà phòng và nước.
• Nếu quên uống đúng ngày, hãy uống ngay khi nhớ ra và báo bác sĩ rằng đã uống vào ngày khác lịch hẹn.
• Không bao giờ tự ý uống thêm một liều nữa.

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Báo bác sĩ và dược sĩ mọi thuốc kê đơn, không kê đơn, vitamin, thực phẩm chức năng và thảo dược đang dùng. [2]
• Ăn uống: tiếp tục chế độ ăn bình thường trừ khi bác sĩ dặn khác. [2]
• Khả năng sinh sản: lomustine có thể làm giảm khả năng sinh sản ở cả nam và nữ, nhưng không nên mặc định là không thể có thai. [2]
• Mang thai: thuốc có thể gây hại cho thai nhi. Nữ cần tránh thai trong khi điều trị và ít nhất 2 tuần sau liều cuối; nam và bạn đời cần tránh thai trong khi điều trị và 4 tháng sau liều cuối. [2] [3]
• Cho con bú: không cho con bú trong khi điều trị và 2 tuần sau liều cuối. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Lomustine được dùng đơn độc hay phối hợp với thuốc khác trong trường hợp của tôi?
• Tôi uống thuốc vào ngày nào, và đợt tiếp theo khi nào?
• Tôi cần xét nghiệm máu vào những thời điểm nào sau mỗi liều?
• Tôi có cần đo chức năng phổi trước khi điều trị không?
• Những dấu hiệu nào về nhiễm trùng, chảy máu hay thị lực cần báo ngay?
• Gia đình tôi cần lưu ý gì khi cầm và cất giữ thuốc?
• Chi phí thuốc là bao nhiêu và bảo hiểm y tế có chi trả không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Lomustine
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Lomustine
3. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Lomustine Capsule, Gelatin Coated [Wilshire Pharmaceuticals, Inc.]