Nogapendekin alfa inbakicept (Anktiva)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Nogapendekin alfa inbakicept (tên đầy đủ nogapendekin alfa inbakicept pmln, biệt dược Anktiva, hãng ImmunityBio; nhãn tại Mỹ đứng tên công ty con Altor BioScience) là một thuốc miễn dịch dùng bơm trực tiếp vào bàng quang, luôn kết hợp với BCG (trực khuẩn Calmette Guérin), để điều trị một dạng ung thư bàng quang nông. [1] [2] [3]

Thuốc thuộc nhóm chất chủ vận thụ thể interleukin 15 (IL 15). Interleukin 15 là một tín hiệu tự nhiên của hệ miễn dịch. Khi gắn vào thụ thể của nó trên các tế bào miễn dịch, thuốc làm tăng sinh và hoạt hoá tế bào diệt tự nhiên (NK), tế bào lympho T CD8 và tế bào T nhớ, những tế bào có khả năng tấn công tế bào ung thư, mà không làm tăng các tế bào lympho T điều hoà vốn kìm hãm miễn dịch. [2] [3]

Cách dùng theo MedlinePlus: [2]

• Thuốc được bơm cùng BCG qua ống thông vào bàng quang khi người bệnh nằm, tại phòng khám hoặc bệnh viện.
• Người bệnh giữ thuốc trong bàng quang khoảng 2 giờ; trong giờ đầu lần lượt nằm sấp, ngửa và nghiêng hai bên, mỗi tư thế khoảng 15 phút. Sau 2 giờ, đi tiểu ở tư thế ngồi để đảm bảo an toàn.

Trong thử nghiệm then chốt, người bệnh được bơm hằng tuần trong 6 tuần (giai đoạn tấn công), sau đó là các đợt duy trì cách quãng kéo dài nhiều tháng nếu bệnh đáp ứng. [3]

Dùng cho ai

Theo nhãn thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, Anktiva kết hợp BCG dùng cho người trưởng thành bị ung thư bàng quang chưa xâm lấn cơ, không đáp ứng với BCG, có ung thư biểu mô tại chỗ, có hoặc không kèm khối u dạng nhú. [1] [3]

"Không đáp ứng với BCG" được định nghĩa là ung thư tại chỗ vẫn còn hoặc tái phát trong vòng 12 tháng sau khi đã điều trị BCG đầy đủ. Trong nghiên cứu, người bệnh đã được bơm BCG trung vị 12 lần trước đó. [3]

Nhãn thuốc cảnh báo rằng trì hoãn phẫu thuật cắt bàng quang có thể khiến ung thư xâm lấn cơ hoặc di căn, có thể gây tử vong, và nguy cơ tăng lên khi tổn thương còn tồn tại càng lâu. Nếu không đạt đáp ứng hoàn toàn sau đợt tấn công thứ hai, bác sĩ sẽ cân nhắc lại việc cắt bàng quang. [2] [3]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Hiệu quả được đánh giá trong nghiên cứu QUILT 3.032, một nghiên cứu một nhánh, nhiều trung tâm, ở 77 người lớn bị ung thư bàng quang chưa xâm lấn cơ nguy cơ cao, không đáp ứng BCG, có ung thư tại chỗ. Đáp ứng hoàn toàn được xác định khi nội soi bàng quang (kèm sinh thiết nếu cần) và tế bào học nước tiểu đều âm tính. [3]

• Khoảng 62% người bệnh đạt đáp ứng hoàn toàn ở một thời điểm nào đó. [3]
• Trong số người đáp ứng hoàn toàn, khoảng 58% duy trì đáp ứng từ 12 tháng trở lên và khoảng 40% từ 24 tháng trở lên. [3]
• Khoảng một phần ba người bệnh cần một đợt tấn công thứ hai. [3]

Đồng thời, khoảng 10% người bệnh trong nghiên cứu tiến triển thành ung thư xâm lấn cơ, phần lớn trong thời gian điều trị. [3] Vì vậy việc theo dõi sát và sẵn sàng phẫu thuật khi cần là rất quan trọng.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Tác dụng phụ thường gặp nhất gồm tăng creatinine, tiểu buốt, tiểu ra máu, tiểu nhiều lần, tiểu gấp, nhiễm trùng đường tiểu, tăng kali máu, đau cơ xương, rét run và sốt. Khoảng 16% người bệnh có tác dụng phụ nghiêm trọng, hay gặp nhất là tiểu ra máu; khoảng 7% phải ngừng hẳn điều trị. [3]

Trong hoặc ngay sau khi bơm, có thể có triệu chứng kích thích bàng quang như mắc tiểu đột ngột, rỉ nước tiểu, và nước tiểu có thể có màu đỏ trong 24 giờ đầu. [2] Hãy báo bác sĩ ngay nếu:

• Triệu chứng kích thích bàng quang hoặc nước tiểu đỏ kéo dài quá 24 giờ sau khi bơm. [2]
• Sốt, ớn lạnh, tiểu buốt nhiều, có dấu hiệu nhiễm trùng đường tiểu. [3]
• Không giữ được thuốc trong bàng quang đủ thời gian. [2]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

• Nội soi bàng quang và tế bào học nước tiểu định kỳ để đánh giá đáp ứng; có thể sinh thiết. [3]
• Uống nhiều nước sau mỗi lần bơm. [2]
• Khử khuẩn nước tiểu trong 6 giờ sau khi bơm: sau khi đi tiểu, đổ một lượng thuốc tẩy gia dụng không pha loãng tương đương vào bồn cầu, để yên 15 phút rồi mới xả nước. [2]
• Nếu không đáp ứng đầy đủ hoặc ung thư tái phát, bác sĩ thường sẽ đề nghị phẫu thuật. [2]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Mang thai: lượng thuốc vào máu sau khi bơm bàng quang rất thấp, nhưng dựa trên cơ chế tác dụng, thuốc vẫn có thể gây hại cho thai nhi. Phụ nữ có khả năng mang thai cần thử thai trước khi điều trị và tránh thai hiệu quả trong khi điều trị và 1 tuần sau liều cuối. [2] [3]
• Báo bác sĩ nếu có bệnh thận, đang mang thai hoặc cho con bú. [2]
• Vì thuốc được pha và bơm cùng BCG, nhân viên y tế sẽ làm theo cả hướng dẫn sử dụng của BCG. [3]
• Kể đủ các thuốc, thực phẩm chức năng và thảo dược đang dùng. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Ung thư bàng quang của tôi có thật sự được xếp là không đáp ứng BCG không?
• Nên thử Anktiva kết hợp BCG hay cắt bàng quang ngay, và rủi ro của mỗi lựa chọn là gì?
• Bao lâu tôi cần nội soi bàng quang và xét nghiệm nước tiểu một lần?
• Nếu sau đợt tấn công thứ hai vẫn chưa sạch bệnh, tôi nên làm gì tiếp?
• Ở nhà tôi cần xử lý nước tiểu và vệ sinh thế nào để bảo vệ người thân?
• Thuốc và BCG có sẵn ở Việt Nam không, nếu thiếu BCG thì sao?
• Tôi có thể tham gia thử nghiệm lâm sàng nào khác không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Nogapendekin alfa inbakicept
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Nogapendekin alfa inbakicept
3. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Anktiva (Nogapendekin Alfa Inbakicept-Pmln) Solution [Altor Bioscience, Llc, An Indirect Wholly-Owned Subsidiary Of Immunitybio, Inc.]